Γιατί τα μωρά αρχίζουν να πιπιλίζουν τον αντίχειρα και ποιες  στρατηγικές βοηθούν πραγματικά στη διακοπή αυτής της συνήθειας

Σε κάθε σπίτι όπου μεγαλώνει ένα μωρό, κάποια στιγμή θα εμφανιστεί η χαρακτηριστική εικόνα: ένα μικρό χεράκι υψωμένο προς το στόμα και ο αντίχειρας να γίνεται το πιο αγαπημένο «εργαλείο» παρηγοριάς. Το πιπίλισμα του αντίχειρα είναι μια συνήθεια τόσο διαδεδομένη, που συχνά μοιάζει σχεδόν έμφυτη και σε πολλές περιπτώσεις είναι. Οι ειδικοί επιβεβαιώνουν ότι αρκετά μωρά αρχίζουν αυτή τη συμπεριφορά ήδη από τη μήτρα, κάτι που εξηγεί γιατί η ανάγκη για πιπίλισμα αποτελεί έναν από τους πιο ισχυρούς μηχανισμούς αυτορύθμισης.

Ωστόσο, όσο φυσιολογική κι αν είναι στα πρώτα χρόνια, η συνήθεια μπορεί να γίνει πηγή ανησυχίας όταν παρατείνεται. Πότε λοιπόν είναι απλώς ένα στάδιο και πότε χρήζει προσοχής;

Η φυσική ανάγκη για πιπίλισμα

Το αντανακλαστικό του πιπίλισματος είναι ζωτικής σημασίας για τα βρέφη, καθώς συνδέεται άμεσα με τη σίτιση και την ηρεμία τους. Στους πρώτους μήνες της ζωής, η ανάγκη αυτή είναι εξαιρετικά έντονη και κορυφώνεται γύρω στο εξάμηνο.

Οι περισσότεροι γονείς γνωρίζουν από προσωπική εμπειρία ότι ένα μωρό που ηρεμεί όταν πιπιλίζει ένα δάχτυλο ή μια πιπίλα μπορεί να μεταμορφώσει μια δύσκολη μέρα σε μια πιο εύκολη και διαχειρίσιμη.

Πότε η συνήθεια γίνεται ανησυχητική

Τα παιδιά συχνά στρέφονται στον αντίχειρα σε στιγμές κόπωσης, ανίας, ασθένειας ή αναστάτωσης. Όμως όταν η ηλικία περνά τα τέσσερα χρόνια, το επίμονο πιπίλισμα μπορεί να κρύβει κάτι βαθύτερο: μια παλιότερη «μάχη» με έναν γονέα που προσπάθησε να τη σταματήσει πρόωρα ή απλώς μία σταθερή κακή συνήθεια.

Οι οδοντίατροι συμφωνούν πως μέχρι τα τέσσερα ή πέντε έτη η συνήθεια δεν προκαλεί ουσιαστικές ορθοδοντικές επιπτώσεις. Όμως, αν συνεχιστεί μετά την εμφάνιση των μόνιμων δοντιών, υπάρχει κίνδυνος για την ανάπτυξη της οδοντοστοιχίας.

Πότε και πώς πρέπει οι γονείς να βοηθήσουν

Σε ηλικία κάτω των πέντε ετών, οι ειδικοί συστήνουν μια ήρεμη και διακριτική στάση. Το καλύτερο που μπορεί να κάνει ο γονιός είναι να αποφεύγει τις πιέσεις.

Αν το παιδί πιπιλίζει από άγχος, χρειάζεται υποστήριξη. Αν το κάνει από βαρεμάρα, βοηθήστε το να απασχολήσει τα χέρια του. Αγνοήστε τη συνήθεια όταν μπορείτε γιατί οι συνεχείς παρατηρήσεις συνήθως επιδεινώνουν την κατάσταση. Η παρέμβαση πριν την κατάλληλη ηλικία συχνά εντείνει τη συμπεριφορά και δημιουργεί έναν κύκλο άγχους και αντίδρασης.

Απαλές, αποτελεσματικές μέθοδοι για παιδιά άνω των πέντε ετών

Γύρω στα πέντε, τα περισσότερα παιδιά έχουν φτάσει σε ένα αναπτυξιακό στάδιο όπου η λογική, η συνεργασία και η αίσθηση ευθύνης αρχίζουν να ωριμάζουν. Τότε είναι και η κατάλληλη στιγμή για να μιλήσετε ανοιχτά για τη συνήθεια.

Δείξτε τους πώς επηρεάζεται το δόντι ή το δέρμα του αντίχειρα. Μιλήστε για τα μικρόβια και τη βρωμιά  τα περισσότερα παιδιά θα προβληματιστούν αρκετά ώστε να θελήσουν να σταματήσουν.

Κρατήστε τα χέρια τους απασχολημένα με δημιουργικές δραστηριότητες.

Χρησιμοποιήστε ένα μικρό οπτικό υπενθυμιστικό, όπως ένα παιδικό αυτοκόλλητο ή ένα χαριτωμένο επίθεμα.

Περιορίστε την τηλεόραση και τον χρόνο οθόνης, καθώς πολλά παιδιά πιπιλίζουν τον αντίχειρα όταν χαλαρώνουν μπροστά σε μια οθόνη.

Η ώρα του ύπνου είναι συνήθως το πιο δύσκολο «μέτωπο», καθώς για πολλά παιδιά το πιπίλισμα λειτουργεί σαν γρήγορος τρόπος αυτοηρεμίας. Εκεί χρειάζεται υπομονή, όχι αυστηρότητα.

Η θετική ενίσχυση λειτουργεί καλύτερα από κάθε τιμωρία. Ένας πίνακας επιβράβευσης μπορεί να κάνει το παιδί να συμμετέχει ενεργά στην προσπάθεια. Κάθε μέρα χωρίς πιπίλισμα είναι μια μικρή νίκη που χρειάζεται έπαινο και χαρά.

Το σημαντικότερο, όμως, είναι να θυμούνται οι γονείς ότι η συνήθεια αυτή δεν μπορεί να «σβηστεί» με τη δύναμη. Αν ο γονιός μετατρέψει το ζήτημα σε μάχη, θα χάσει γιατί σε τελική ανάλυση ο αντίχειρας ανήκει στο παιδί.

Οι περισσότερες περιπτώσεις λύνονται φυσικά και χωρίς εντάσεις όταν υπάρξει σωστός χρόνος, κατανόηση και συνεργασία. Το παιδί πρέπει να νιώσει πως η απόφαση είναι δική του. Μόνο τότε η αλλαγή γίνεται πραγματικά εφικτή.