Η φροντίδα των ωοθηκών δεν αφορά μόνο τη γονιμότητα. Οι καθημερινές επιλογές που φαίνεται να συμβάλλουν στη διατήρηση της ορμονικής ισορροπίας
Για τις περισσότερες γυναίκες, η δεκαετία των 40 και των 50 σηματοδοτεί μια σημαντική βιολογική αλλαγή: την περιεμμηνόπαυση και, στη συνέχεια, την εμμηνόπαυση, η οποία ορίζεται ως η συμπλήρωση ενός έτους χωρίς έμμηνο ρύση.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, η επιστημονική κοινότητα έχει στρέψει το ενδιαφέρον της σε ένα διαφορετικό ερώτημα: πώς μπορούμε να διατηρήσουμε τις ωοθήκες υγιείς για περισσότερο χρόνο;
Διαβάστε ακόμη: Μπορούμε να καθυστερήσουμε την εμμηνόπαυση;
Ο λόγος είναι απλός. Οι ωοθήκες δεν είναι υπεύθυνες μόνο για την αναπαραγωγή. Παράγουν ορμόνες, όπως τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη, που επηρεάζουν την καρδιαγγειακή υγεία, τα οστά, τον εγκέφαλο, τον μεταβολισμό και τη συνολική ευεξία της γυναίκας.
Παρότι η ηλικία της εμμηνόπαυσης καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τη γενετική και μέχρι σήμερα δεν υπάρχει αποδεδειγμένος τρόπος να καθυστερήσει, οι ειδικοί συμφωνούν ότι ο τρόπος ζωής μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της καλής λειτουργίας των ωοθηκών και να μειώσει τον κίνδυνο πρόωρης γήρανσής τους.
Διαβάστε ακόμη: Νίκησε το λίπος της εμμηνόπαυσης: Τα μυστικά για μια σφιχτή και τονισμένη κοιλιά
Η κακή μεταβολική υγεία, δηλαδή η μειωμένη ικανότητα του οργανισμού να ρυθμίζει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα και να μεταβολίζει αποτελεσματικά τα λίπη μπορεί να αυξήσει τη δραστηριότητα μιας βιολογικής οδού που ονομάζεται mTOR (mammalian target of rapamycin), η οποία συμμετέχει στις διαδικασίες ανάπτυξης και αναπαραγωγής. Η αυξημένη δραστηριότητα του mTOR μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ωοθυλακίων στις ωοθήκες, επιταχύνοντας τη γήρανσή τους.
Αντίθετα, συνήθειες που βελτιώνουν τη μεταβολική υγεία ενδέχεται να μειώσουν αυτή τη δραστηριότητα και να προστατεύσουν από την επιταχυνόμενη γήρανση των ωοθηκών.
1. Επιλέξτε τη μεσογειακή διατροφή
Η διατροφή αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους συμμάχους της γυναικείας υγείας. Ένα διατροφικό πρότυπο πλούσιο σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, ψάρια, ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς φαίνεται ότι υποστηρίζει τη μεταβολική υγεία, η οποία συνδέεται με τη σωστή λειτουργία των ωοθηκών.
Αν και δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η μεσογειακή διατροφή καθυστερεί την εμμηνόπαυση, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου πρόωρης εμμηνόπαυσης και στη διατήρηση της συνολικής υγείας.
2. Βάλτε την άσκηση στην καθημερινότητά σας
Η συστηματική φυσική δραστηριότητα δεν ωφελεί μόνο την καρδιά και το βάρος. Βελτιώνει τη ρύθμιση του σακχάρου, μειώνει τη φλεγμονή και συμβάλλει στην καλή μεταβολική λειτουργία, παράγοντες που φαίνεται να προστατεύουν και τις ωοθήκες.
Οι ειδικοί συστήνουν τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης άσκησης την εβδομάδα, όπως γρήγορο περπάτημα, ποδήλατο ή κολύμπι, σε συνδυασμό με ασκήσεις ενδυνάμωσης.
3. Κόψτε το κάπνισμα
Αν υπάρχει μία συνήθεια που έχει συνδεθεί ξεκάθαρα με την επιταχυνόμενη γήρανση των ωοθηκών, αυτή είναι το κάπνισμα.
Οι τοξικές ουσίες του τσιγάρου επηρεάζουν τα ωοθυλάκια και έχουν συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο πρόωρης εμμηνόπαυσης. Η διακοπή του καπνίσματος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες επενδύσεις όχι μόνο για την αναπαραγωγική αλλά και για τη συνολική υγεία.
4. Φροντίστε τον ύπνο και μειώστε το στρες
Ο ποιοτικός ύπνος και η αποτελεσματική διαχείριση του άγχους παίζουν καθοριστικό ρόλο στη σωστή λειτουργία του ορμονικού συστήματος.
Η χρόνια έλλειψη ύπνου και το παρατεταμένο στρες επηρεάζουν τον μεταβολισμό και την ορμονική ισορροπία. Ένας σταθερός κύκλος ύπνου, τεχνικές χαλάρωσης, όπως ο διαλογισμός ή η γιόγκα, αλλά και λίγος χρόνος καθημερινά για ξεκούραση μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη συνολική υγεία.
5. Μην παρασύρεστε από τις «θεραπείες θαύμα»
Τα τελευταία χρόνια, στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται διάφορες πειραματικές προσεγγίσεις, όπως η ραπαμυκίνη, η θεραπεία με ερυθρό φως και η υπερβαρική οξυγονοθεραπεία.
Παρότι ορισμένες από αυτές μελετώνται για την πιθανή επίδρασή τους στη γήρανση των ωοθηκών, μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι μπορούν να καθυστερήσουν την εμμηνόπαυση ή να παρατείνουν τη λειτουργία των ωοθηκών στις γυναίκες.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχει λόγος να επενδύσει κάποια χρόνο και χρήματα σε θεραπείες των οποίων η αποτελεσματικότητα δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί.
Να θυμάστε: Η εμμηνόπαυση δεν είναι ασθένεια, αλλά μια φυσιολογική μετάβαση. Και όσο καλύτερα φροντίζουμε τον οργανισμό μας σήμερα, τόσο πιο ομαλά είναι πιθανό να βιώσουμε αυτή τη νέα φάση της ζωής.
Το κάπνισμα αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα που συνδέεται με τη γήρανση των ωοθηκών. Οι γυναίκες που καπνίζουν πρέπει να γνωρίζουν ότι το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο βλάβης σε κάθε μέρος του σώματος, αλλά ειδικά στις ωοθήκες.
Οι θεραπείες που συζητούνται περισσότερο
Στον χώρο του biohacking και της μακροζωίας κυκλοφορούν ήδη αρκετές προτάσεις που υπόσχονται να επιβραδύνουν τη γήρανση των ωοθηκών.
Η πιο ενδιαφέρουσα ερευνητικά είναι η ραπαμυκίνη, ένα φάρμακο που δοκιμάζεται σήμερα για την πιθανή προστασία της λειτουργίας των ωοθηκών. Μέχρι στιγμής, όμως, τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα προέρχονται κυρίως από μελέτες σε πειραματόζωα και όχι από μεγάλες κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους.
Την ίδια στιγμή, θεραπείες όπως η φωτοθεραπεία με ερυθρό φως ή η υπερβαρική οξυγονοθεραπεία προβάλλονται συχνά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως λύσεις για την καθυστέρηση της εμμηνόπαυσης. Ωστόσο, οι ειδικοί ξεκαθαρίζουν ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητά τους.
Εκεί που αξίζει πραγματικά να επενδύσουμε
Οι γιατροί επισημαίνουν ότι η συζήτηση δεν πρέπει να επικεντρώνεται αποκλειστικά στο πότε θα έρθει η εμμηνόπαυση, αλλά στο πώς θα διατηρήσουμε την υγεία και την ποιότητα ζωής μας πριν, κατά τη διάρκειά της και μετά από αυτήν.
Η ισορροπημένη διατροφή, η καθημερινή κίνηση, ο επαρκής ύπνος, η διαχείριση του άγχους και η διακοπή του καπνίσματος εξακολουθούν να αποτελούν τα πιο ισχυρά «εργαλεία» που διαθέτουμε.
Παράλληλα, για πολλές γυναίκες η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης, όταν ενδείκνυται και χορηγείται με σωστή ιατρική παρακολούθηση, μπορεί να μειώσει σημαντικά τα συμπτώματα και να προστατεύσει την υγεία κατά τη μεταβατική αυτή περίοδο.
