Πώς να αναγνωρίσεις τις φράσεις που κρύβουν χειριστική συμπεριφορά και να απαντήσεις χωρίς να αμφισβητείς όσα νιώθεις
Μερικές φορές μια συζήτηση τελειώνει, αλλά κάτι από αυτήν μένει μαζί σου. Ένα σχόλιο, μια απάντηση, ο τρόπος που ειπώθηκε κάτι. Ξέρεις ότι σε ενόχλησε, χωρίς όμως να μπορείς πάντα να εξηγήσεις αμέσως το γιατί και μπορεί ακόμη να αρχίσεις να αναρωτιέσαι: Μήπως το πήρα στραβά; Μήπως είμαι υπερβολική;
Η χειριστική συμπεριφορά δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωριστεί, ακριβώς επειδή δεν εκφράζεται απαραίτητα με φωνές, προσβολές ή ανοιχτές συγκρούσεις. Μπορεί να κρύβεται σε πολύ συνηθισμένες κουβέντες που, λίγο λίγο, μεταφέρουν το βάρος της συζήτησης σε εσένα. Αντί να μιλάτε για αυτό που συνέβη, καταλήγεις να εξηγείς γιατί ένιωσες έτσι, να υπερασπίζεσαι την αντίδρασή σου ή ακόμη και να αισθάνεσαι ενοχές γι’ αυτήν.
Υπάρχουν ορισμένες φράσεις που εμφανίζονται συχνά σε τέτοιες καταστάσεις και αξίζει να τις αναγνωρίζουμε.
«Πλάκα έκανα»
Ένα σχόλιο σε πληγώνει ή σε φέρνει σε δύσκολη θέση. Το εκφράζεις και η απάντηση έρχεται σχεδόν αυτόματα: «Έλα, πλάκα έκανα». Φυσικά, όλοι μπορεί να κάνουμε ένα αστείο που δεν πέτυχε. Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στο «συγγνώμη, δεν κατάλαβα ότι θα σε ενοχλούσε» και στο να χρησιμοποιείται το χιούμορ ως τρόπος για να ακυρωθεί η αντίδρασή σου.
Μια απλή απάντηση είναι αρκετή: «Μπορεί να το εννοούσες ως αστείο, αλλά εμένα με ενόχλησε». Δεν χρειάζεται να αποδείξεις ότι είχες λόγο να ενοχληθείς.
«Αν πραγματικά νοιαζόσουν, θα…»
«Αν με αγαπούσες, θα ερχόσουν». «Αν ήμουν σημαντικός για σένα, θα το έκανες». «Αν νοιαζόσουν πραγματικά, δεν θα μου έλεγες όχι». Εδώ η ενοχή γίνεται μέσο πίεσης.
Ένα συγκεκριμένο αίτημα παρουσιάζεται σαν απόδειξη αγάπης, ενδιαφέροντος ή αφοσίωσης. Και το «όχι» σου παύει να αντιμετωπίζεται ως μια επιλογή και μετατρέπεται σε δήθεν απόδειξη ότι δεν νοιάζεσαι αρκετά.
Η απάντηση μπορεί να είναι πολύ πιο απλή απ’ όσο νομίζεις: «Νοιάζομαι, αλλά αυτή είναι η απόφασή μου». Το ένα δεν αναιρεί το άλλο.
«Είσαι πολύ ευαίσθητη»
Είναι ίσως μία από τις πιο συνηθισμένες φράσεις όταν κάποιος δεν θέλει να σταθεί σε αυτό που έκανε ή είπε. Αντί η συζήτηση να παραμείνει στο περιστατικό, μεταφέρεται στον χαρακτήρα σου. Δεν εξετάζεται πλέον αν ένα σχόλιο ήταν προσβλητικό ή αν μια συμπεριφορά ξεπέρασε τα όριά σου. Το θέμα γίνεται το κατά πόσο εσύ είσαι «υπερευαίσθητη».
Μπορείς να απαντήσεις: «Μπορεί να μη σε ενοχλούσε εσένα. Εμένα όμως με ενοχλεί». Δεν χρειάζεται να συμφωνήσει κάποιος με το συναίσθημά σου για να είναι αυτό πραγματικό.
«Εντάξει, εγώ είμαι ο κακός της υπόθεσης»
Ξεκινάς να εξηγείς κάτι που σε πείραξε και, πριν το καταλάβεις, έχεις βρεθεί να παρηγορείς τον άλλον. Η συγκεκριμένη φράση μετατρέπει εύκολα μια συζήτηση για μια συμπεριφορά σε συζήτηση για το ποιος είναι «καλός» και ποιος «κακός».
Μπορείς να την επαναφέρεις εκεί όπου ξεκίνησε λέγοντας: «Δεν σε χαρακτηρίζω. Μιλάω για αυτό που συνέβη».
«Υπερβάλλεις. Δεν είναι και τόσο σοβαρό»
Το αν κάτι είναι σημαντικό δεν αποφασίζεται πάντα από εκείνον που το προκάλεσε. Όταν κάποιος βιάζεται να χαρακτηρίσει την αντίδρασή σου υπερβολική, μπορεί να σε κάνει να αμφισβητήσεις ακόμη και το αν δικαιούσαι να ανοίξεις τη συγκεκριμένη συζήτηση.
Η απάντηση δεν χρειάζεται να είναι επιθετική: «Για μένα είναι σημαντικό και θέλω να το συζητήσουμε».
Κοίταξε το μοτίβο
Το σημαντικότερο είναι να μην αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε κάθε άστοχη κουβέντα ως απόδειξη χειριστικής συμπεριφοράς. Όλοι μπορεί κάποια στιγμή να γίνουμε αμυντικοί, να πούμε κάτι άκομψο ή να προσπαθήσουμε να ελαφρύνουμε μια δύσκολη στιγμή με λάθος τρόπο.
Εκείνο που αξίζει να παρατηρήσεις είναι τι συμβαίνει συστηματικά.
Μπορείς να πεις ότι κάτι σε ενόχλησε χωρίς να καταλήξεις να απολογείσαι; Μπορείς να πεις «όχι» χωρίς να πρέπει να αποδείξεις ότι αγαπάς τον άλλον; Υπάρχει χώρος για τα συναισθήματά σου ή κάθε δύσκολη συζήτηση καταλήγει στο ότι είσαι «ευαίσθητη», «υπερβολική» ή «δύσκολη»;
Οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα λένε συχνά περισσότερα από μια μεμονωμένη φράση.
