Σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, η επιβολή ηλικιακών ορίων στα social media δεν αρκεί από μόνη της για να προστατεύσει τα παιδιά
Αν είστε γονιός παιδιού ή εφήβου, πιθανότατα έχετε βρεθεί περισσότερες από μία φορές μπροστά στο ίδιο δίλημμα: Πόσο ασφαλή είναι τελικά τα social media για τα παιδιά; Το θέμα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης σε ολόκληρο τον κόσμο, καθώς ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις εξετάζουν αυστηρότερα μέτρα για τον περιορισμό της πρόσβασης των ανηλίκων στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Μετά την Αυστραλία και την Ελλάδα, όπου η απαγόρευση της πρόσβασης σε ανήλικους κάτω των 15 ετών αναμένεται να τεθεί σε πλήρη εφαρμογή από 1η Ιανουαρίου 2027, η Μεγάλη Βρετανία ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα μία παρόμοια απόφαση.
Διαβάστε ακόμη: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για την απαγόρευση των social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών
Η βρετανική κυβέρνηση σχεδιάζει την απαγόρευση χρήσης δημοφιλών πλατφορμών, όπως το TikTok, το Instagram, το Facebook, το YouTube, το Snapchat και το X, από παιδιά κάτω των 16 ετών. Παράλληλα, πρόκειται να επιβάλει αυστηρότερους περιορισμούς και στα chatbot τεχνητής νοημοσύνης που προσομοιώνουν ρομαντικές ή ερωτικές σχέσεις, θέτοντας ως ελάχιστο όριο ηλικίας τα 18 έτη.
Το ερώτημα, όμως, παραμένει: αρκεί μια απαγόρευση για να προστατεύσει πραγματικά τα παιδιά; Ερευνητές του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης υποστηρίζουν πως η απάντηση δεν είναι τόσο απλή, καθώς το βασικό πρόβλημα ίσως δεν είναι το πότε ένα παιδί θα αποκτήσει πρόσβαση σε μια πλατφόρμα, αλλά το τι θα συναντήσει όταν τελικά βρεθεί εκεί.
Διαβάστε ακόμη: Πώς να συζητήσετε με τα παιδιά σας για την απαγόρευση των social media
Οι κίνδυνοι που ανησυχούν περισσότερο τους νέους
Η Δρ Μάντλιν Ράινεκε από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, η οποία μελετά τη σχέση των παιδιών και των εφήβων με την τεχνητή νοημοσύνη, εξηγεί ότι οι νέοι συχνά ανησυχούν για διαφορετικά ζητήματα από εκείνα που απασχολούν τους ενήλικες.
Σύμφωνα με την έρευνά της, οι έφηβοι δεν θεωρούν τα «ρομαντικά» chatbot τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Αντίθετα, εκφράζουν ανησυχίες για την αυξανόμενη εξάρτηση από την τεχνητή νοημοσύνη ως πηγή συναισθηματικής υποστήριξης, για την τάση να εμπιστεύονται άκριτα απαντήσεις που ακούγονται έγκυρες και για το ενδεχόμενο να μειώνονται βασικές δεξιότητες σκέψης και κρίσης εξαιτίας της συνεχούς χρήσης τέτοιων εργαλείων.
Διαβάστε ακόμη: «Ελέγχω το κινητό μου πριν σηκωθώ»: Η σκληρή πραγματικότητα των κοριτσιών στα social media
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η εκπαίδευση των παιδιών στην ασφαλή και κριτική χρήση της τεχνολογίας είναι εξίσου σημαντική με οποιοδήποτε νομοθετικό μέτρο.
Τα social media δεν είναι μόνο κίνδυνος
Όσο κι αν οι γονείς ανησυχούν για όσα μπορεί να συναντήσει ένα παιδί στο διαδίκτυο, οι επιστήμονες υπενθυμίζουν ότι οι ίδιες πλατφόρμες μπορούν να προσφέρουν και σημαντικά οφέλη.
Για πολλούς εφήβους, ιδιαίτερα για εκείνους που αισθάνονται κοινωνικά απομονωμένοι ή δυσκολεύονται να βρουν υποστήριξη στο άμεσο περιβάλλον τους, τα social media αποτελούν χώρο επικοινωνίας, ενημέρωσης και σύνδεσης με ανθρώπους που αντιμετωπίζουν παρόμοιες εμπειρίες.
Η Δρ Χόλι Μπέαρ, ερευνήτρια ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, επισημαίνει ότι «η βλάβη και η υποστήριξη συχνά συνυπάρχουν στους ίδιους διαδικτυακούς χώρους».
Γι’ αυτό, όπως εξηγεί, μια γενική απαγόρευση μπορεί να απομακρύνει ορισμένους κινδύνους, αλλά ταυτόχρονα να στερήσει από ορισμένα παιδιά σημαντικές πηγές υποστήριξης και κοινωνικής επαφής.
Τι χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά
Οι ερευνητές συμφωνούν ότι η προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο είναι απαραίτητη. Όμως θεωρούν ότι οι απαγορεύσεις από μόνες τους δεν αρκούν.
Ακόμη κι αν ένα παιδί αποκτήσει πρόσβαση στα social media στα 15 ή στα 16 του χρόνια αντί νωρίτερα, οι κίνδυνοι θα εξακολουθούν να υπάρχουν εάν οι πλατφόρμες συνεχίσουν να προωθούν επιβλαβές περιεχόμενο ή να χρησιμοποιούν αλγόριθμους που ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση.
Γι’ αυτό οι ειδικοί ζητούν παράλληλα αυστηρότερους κανόνες για τις ίδιες τις εταιρείες τεχνολογίας, μεγαλύτερη διαφάνεια στον τρόπο λειτουργίας των αλγορίθμων και ουσιαστική εκπαίδευση των παιδιών στην ψηφιακή ζωή.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς σήμερα
Ανεξάρτητα από το πότε θα εφαρμοστούν οι νέοι περιορισμοί, οι ειδικοί συμφωνούν ότι ο σημαντικότερος παράγοντας προστασίας παραμένει η σχέση του παιδιού με τους γονείς του. Οι ανοιχτές συζητήσεις για το τι βλέπουν τα παιδιά στο διαδίκτυο, η ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων και η καλλιέργεια κριτικής σκέψης φαίνεται να προσφέρουν πιο ουσιαστική προστασία από οποιοδήποτε φίλτρο ή ηλικιακό όριο.
