Ο σκηνοθέτης Δημήτρης Καραντζάς επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη με μια παράσταση που φέρνει το κλασικό έργο του Τενεσί Ουίλιαμς σε διάλογο με το σήμερα
Της Αθανασίας Μπίδιου
Η Θεσσαλονίκη ετοιμάζεται να υποδεχθεί ένα από τα σημαντικότερα θεατρικά γεγονότα της χρονιάς. Το θρυλικό «Λεωφορείο ο Πόθος» του Τενεσί Ουίλιαμς, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά, ανεβαίνει από τις 17 Οκτωβρίου και για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων στο Θέατρο Αριστοτέλειον, φέρνοντας μαζί του την ένταση και τη συγκίνηση που άφησε πίσω του στην Αθήνα.
Ο Δημήτρης Καραντζάς επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη μετά τον Καλό Άνθρωπο του Σετσουάν, που σκηνοθέτησε με τεράστια επιτυχία για δύο σεζόν στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Λίγες μέρες πριν την έναρξη των παραστάσεων του «Λεωφορείου ο Πόθος» μιλήσαμε μαζί του, και η ανυπομονησία του να συναντήσει ξανά το κοινό της πόλης είναι εμφανής. «Το κοινό εδώ έχει μεγαλύτερη περιέργεια και λαχτάρα», παρατηρεί, «ίσως γιατί είναι λιγότερα τα θεάματα. Μου δημιουργεί μεγαλύτερη ανασφάλεια, γιατί θέλω να ανταποκριθώ στις προσδοκίες του».
Ο Δημήτρης Καραντζάς δεν είναι ένας σκηνοθέτης που ακολουθεί την πεπατημένη. Από την πρώτη του παράσταση, το «Χιόνι στο στόμα» στο θέατρο Αμόρε, ήδη στα 19 του χρόνια, είχε διαμορφώσει μια σκηνοθετική γλώσσα μοναδική. Στο «Λεωφορείο Ο Πόθος» των διαρκών sold outs την περασμένη σεζόν στο θέατρο Προσκήνιο ο Δημήτρης Καραντζάς καταθέτει μια σαγηνευτική όσο και ανατρεπτική παράσταση δημιουργώντας μια ρωγμή στη μυθολογία που ακολουθεί το έργο εδώ και χρόνια.
«Ακόμα συζητάμε για την ισότητα των δύο φύλων»
Η παράσταση δεν περιορίζεται στο δράμα των χαρακτήρων, αλλά αναδεικνύει τις κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις που κρύβονται πίσω από την ιστορία της Μπλανς Ντιμπουά. Η Αλεξία Καλτσίκη, στον ρόλο της Μπλανς, φέρνει στο φως μια γυναίκα που δεν είναι απλώς εύθραυστη ή ρομαντική, αλλά ένας άνθρωπος εγκλωβισμένος στις προσδοκίες μιας ξεπεσμένης αστικής τάξης και σε έναν κόσμο που αλλάζει γύρω της.
«Δεν θα μπορούσα να φανταστώ το “Λεωφορείο ο Πόθος” χωρίς την Αλεξία Καλτσίκη», σημειώνει ο Δημήτρης Καραντζάς στη Vwoman. «Την είχα οραματιστεί ως Μπλανς, αλλά τελικά η ερμηνεία της ξεπέρασε κάθε φαντασία μου», εξηγεί προσθέτοντας ότι όλοι οι ηθοποιοί ήταν απόλυτα και βαθιά δοσμένοι στην παράσταση.
Η παράσταση απέσπασε ενθουσιώδεις κριτικές και την αγάπη του κοινού στην Αθήνα. «Ήταν συγκινητικό να βλέπουμε τον κόσμο να παρακολουθεί με τόση ένταση», λέει ο σκηνοθέτης.
Το σκηνικό σύμπαν που έχει δημιουργήσει ο Καραντζάς είναι ταυτόχρονα ωμό και ποιητικό. Ο κόσμος της εργατικής τάξης, που εκπροσωπείται από τον Στάνλεϊ και την αδελφή της Μπλανς, Στέλλα, συγκρούεται με την εύθραυστη, αριστοκρατική παρουσία της Μπλανς και τον απόηχο μιας εποχής που φθίνει.
Τον ρωτάω ποια ήταν η πρόκληση να παρουσιάσει την κλασική ιστορία του Τενεσί Ουίλιαμς, στο σύγχρονο θεατρικό πλαίσιο: «Υπάρχουν πολλές ομοιότητες με το σήμερα. Ο κόσμος έχει αλλάξει, οι εξουσίες έχουν αλλάξει χέρια, ο ρατσισμός σιγοβράζει όπως το καλοκαίρι στη Νέα Ορλεάνη», λέει ο Δημήτρης Καραντζάς.
Για τον Καραντζά, η δουλειά με τα κλασικά έργα δεν είναι μια απλή αναβίωση αλλά μια διαδικασία εσωτερικής αναζήτησης, ένας διάλογος με το παρόν. Αυτό το απέδειξε και με την «Έντα Γκάμπλερ», που σκηνοθέτησε την περασμένη σεζόν στο θέατρο Προσκήνιο με την Ανθή Ευστρατιάδου και τον Χρήστο Λούλη. Δύο εμβληματικές γυναικείες φιγούρες – η Έντα και η Μπλανς – αποτέλεσαν για εκείνον αφορμή να μιλήσει για την κοινωνική πραγματικότητα, για τη θέση της γυναίκας, για την ασφυξία που δημιουργούν τα καλούπια του φύλου και τις βίαιες συγκρούσεις που γεννά η επιθυμία για ελευθερία.
«Ακόμα συζητάμε για το προφανές. Για την ισότητα των δύο φύλων», παραδέχεται με ειλικρίνεια. Για το πώς ορίζεται η γυναίκα, πώς ορίζεται ο άνδρας, πώς τοποθετούμαστε σε αυτά τα δίπολα. Και το θέατρο, όταν τολμά να θέτει ξανά αυτά τα ερωτήματα, μπορεί να λειτουργήσει αποκαλυπτικά.
Ίσως γι’ αυτό και η σκηνοθετική του προσέγγιση χαρακτηρίζεται πάντα από μια ιδιαίτερη αλήθεια. Δεν τον ενδιαφέρει να «γυαλίσει» τα κείμενα, αλλά να τα σπάσει, να τα φωτίσει από διαφορετικές γωνίες, να αναδείξει τα κρυμμένα ρήγματα.
Το νήμα της βίας και το Προσκήνιο
Η βία, τόσο ψυχική όσο και κοινωνική, αποτελεί ένα σταθερό νήμα στη δουλειά του. Ένα νήμα που συνεχίζεται με το έργο «Cleansed» της Σάρα Κέιν με τον Χρήστο Λούλη και τη Μαίρη Μηνά, που θα σκηνοθετήσει τον Δεκέμβριο στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Είνα ένα έργο σκληρό, που δεν χαρίζεται σε κανέναν, αλλά ταυτόχρονα βαθιά ανθρώπινο, μια κρίσιμη αλληγορία, ένα σήμα κινδύνου για μια κοινωνία που απαγορεύει, καταστέλλει και εξουδετερώνει την αγάπη, την ελεύθερη βούληση και την πνευματικότητα.
Ο ίδιος παραδέχεται ότι οι σπουδές του στην υποκριτική τον βοήθησαν, αλλά ποτέ δεν τον συγκίνησε η ιδέα της έκθεσης στο κοινό. «Με τρομάζει», λέει. Η σκηνοθεσία, αντίθετα, του δίνει το εργαλείο να παρατηρεί, να ανασυνθέτει, να δημιουργεί κόσμους που θέτουν ερωτήματα.
Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία πέντε χρόνια το Θέατρο Προσκήνιο, υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Δημήτρη Καραντζά, έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο ζωντανούς και ανήσυχους θεατρικούς χώρους της Αθήνας. Μέσα από παραστάσεις που συζητήθηκαν, ο Καραντζάς κατάφερε να ξανασυστήσει το Προσκήνιο ως τόπο εμβάθυνσης και ουσιαστικού διαλόγου με τη δραματουργία, είτε πρόκειται για κλασικά κείμενα είτε για σύγχρονα έργα.
«Το Προσκήνιο δίνει βήμα σε νεότερους σκηνοθέτες», σημειώνει. «Κι εγώ, όπως και οι καλλιτέχνες που έχουμε προσκαλέσει, προσπαθούμε να κρατάμε ανοιχτό ένα ερώτημα σε κάθε σκηνική αναδιατύπωση. Δεν με απασχολεί πώς θα πάει εμπορικά μια παράσταση. Αυτό που με ενδιαφέρει είναι να είμαστε ειλικρινείς με το κοινό και να τολμάμε να προτείνουμε και πιο δύσκολες διαδρομές. Είμαι βέβαιος ότι το κοινό εκπαιδεύεται».
Αυτή η στάση είναι ίσως η μεγαλύτερη προσφορά του Καραντζά στο Προσκήνιο: η τόλμη να αναμετριέται με τα μεγάλα έργα, να τα αποδομεί και να τα ξαναφτιάχνει, φέρνοντας σε διάλογο το κλασικό με το σύγχρονο, την παράδοση με τον πειραματισμό. Έτσι, ο χώρος δεν λειτουργεί απλώς ως σκηνή που φιλοξενεί παραστάσεις, αλλά ως ένα εργαστήριο όπου το θέατρο ξαναγράφεται μπροστά στα μάτια του θεατή.
Οι σταθμοί στην πορεία του Δημήτρη Καραντζά
Του ζητάω να κάνει μία αναδρομή στην πορεία του και να θυμηθεί τους πιο σημαντικούς σταθμούς που τον καθόρισαν. «Αν έπρεπε να διαλέξω κάποιους σταθμούς στην πορεία μου, θα ξεκινούσα από το 2008. Ήμουν μόλις 19 ετών όταν, με παρότρυνση του Θωμά Μοσχόπουλου, ανέβασα στο Αμόρε το «Χιόνι στο στόμα», ένα έργο που είχα γράψει ο ίδιος. Έξι πρόσωπα σε ένα οικογενειακό καλοκαίρι, με τον πόλεμο να αλλάζει τα πάντα και τον χρόνο να καταλύεται», αναφέρει ο Δημήτρης.
Ακολούθησε μια τιμή που δεν θα ξεχάσει ποτέ: η πρόσκληση της Ξένιας Καλογεροπούλου να σκηνοθετήσει τον «Οδυσσεβάχ» στο Θέατρο Πόρτα, το 2011, τριάντα χρόνια μετά την πρώτη παιδική παράσταση του έργου.
Ο Δημήτρης θυμάται ακόμη τον Λευτέρη Βογιατζή να εμφανίζεται ξαφνικά στις παραστάσεις του – χωρίς να προειδοποιεί. «Το ενδιαφέρον του ήταν για μένα τεράστια επιβεβαίωση», σημειώνει.
Και βέβαια η πρόταση της καλλιτεχνικής διευθύντριας Θεάτρου και Χορού της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών του Ιδρύματος ΩνάσηΚάτιας Αρφαρά να σκηνοθετήσει σε ηλικία 25 ετών τον «Κυκλισμό του Τετραγώνου» του Δημήτρη Δημητριάδη, που έγινε η πρώτη ελληνική συμμετοχή στο Διεθνές Φεστιβάλ της Αβινιόν στα 68 χρόνια του θεσμού.
Ένας ακόμα σταθμός ήταν η Επίδαυρος: ο Γιώργος Λούκος τον κάλεσε να σκηνοθετήσει την Ελένη του Ευριπίδη, καθιστώντας τον νεότερο σκηνοθέτη που ανέβασε έργο στο εμβληματικό αρχαίο θέατρο.
Και φυσικά η πορεία του δεν θα είχε το ίδιο νόημα χωρίς τους ανθρώπους που θαύμαζε και συνεργάστηκε μαζί τους: Χρήστο Λούλη, Γιώργο Γάλλο, Ρένη Πιττακή, Αλεξία Καλτσίκη και πολλούς ακόμη, που επηρέασαν βαθιά τη δουλειά και τη σκηνική του αντίληψη.
Στάση στη Θεσσαλονίκη
Λίγο πριν κάνει στάση στη Θεσσαλονίκη με το «Λεωφορείο ο Πόθος», του ζητάω να μου μιλήσει για τις αγαπημένες του εικόνες στην πόλη: «Η βόλτα το ξημέρωμα από τη Ρωμαϊκή Αγορά μέσω της Παραλίας μέχρι το Κρατικό Θέατρο. Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου», λέει. «Η Θεσσαλονίκη έχει δυνατότητες για να γίνει το λίκνο πολιτισμού, που ήταν παλιά. Αλλά νιώθω ότι μένει πίσω και με στεναχωρεί».
Ταυτότητα Παράστασης
Λεωφορείο ο Πόθος
Θέατρο Αριστοτέλειον
17 Οκτωβρίου έως 9 Νοεμβρίου 2025
Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος
Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καραντζάς
Σκηνικό: Μαρία Πανουργιά
Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη
Κίνηση: Τάσος Καραχάλιος
Μουσική: Γιώργος Ραμαντάνης
Φωτισμοί: Δημήτρης Κασιμάτης
Βοηθός σκηνοθέτη: Παναγιώτης Γκιζώτης
Artwork, Φωτογραφίες & Video: Γκέλυ Καλαμπάκα
Δημόσιες Σχέσεις & Επικοινωνία: Ρίτα Σίσιου
Social Media: Renegade Media
Παραγωγή: Θεατρικές Επιχειρήσεις Τάγαρη
Διανομή
Μπλανς Ντιμπουά: Αλεξία Καλτσίκη
Στάνλεϊ Κοβάλσκι: Aινείας Τσαμάτης
Στέλλα Κοβάλσκι: Δήμητρα Βλαγκοπούλου
Μιτς: Γιώργος Ζυγούρης
Στιβ: Γιάννης Κόραβος
Ευνίκη: Ιωάννα Ραμπαούνη
Διάρκεια : 130’
Παραστάσεις :
Παρασκευή : 9.00 μμ
Σάββατο : 5.30 μμ & 9.00 μμ
Κυριακή: 7.00 μμ
Τιμές εισιτηρίων : 17 €, 20€, 23 €, 25€
Προπώληση : MORE.COM & Ταμείο Θεάτρου (2310 262 051)
