Οι αντιδράσεις ενός βρέφους στους πρώτους μήνες ζωής μπορεί να αποκαλύπτουν στοιχεία της μελλοντικής του προσωπικότητας
Πόσες φορές έχετε αναρωτηθεί αν το παιδί σας είναι ντροπαλό, κοινωνικό, ευαίσθητο ή δυναμικό εξαιτίας του τρόπου που το μεγαλώνετε; Είναι ένα ερώτημα που απασχολεί σχεδόν κάθε γονιό. Ωστόσο, η σύγχρονη αναπτυξιακή ψυχολογία δείχνει ότι ένα σημαντικό κομμάτι της απάντησης βρίσκεται ήδη μέσα στο ίδιο το παιδί, πολύ πριν αρχίσει να επηρεάζεται ουσιαστικά από το περιβάλλον του.
Έρευνες που παρακολούθησαν παιδιά από τη βρεφική ηλικία μέχρι την ενηλικίωσή τους δείχνουν ότι η ιδιοσυγκρασία αρχίζει να γίνεται εμφανής ήδη από τους πρώτους μήνες ζωής. Αυτό δεν σημαίνει ότι η προσωπικότητα είναι «γραμμένη» από τη γέννηση, αλλά ότι κάθε παιδί γεννιέται με μια μοναδική βιολογική προδιάθεση, πάνω στην οποία στη συνέχεια χτίζονται οι εμπειρίες και οι σχέσεις του.
Τι είναι η ιδιοσυγκρασία;
Η ιδιοσυγκρασία αφορά τον τρόπο με τον οποίο ένα παιδί αντιδρά στα ερεθίσματα γύρω του. Κάποια βρέφη είναι πιο ήρεμα και προσαρμόζονται εύκολα σε νέες καταστάσεις, ενώ άλλα εμφανίζονται πιο ευαίσθητα, αντιδρούν έντονα στους ήχους, στα άγνωστα πρόσωπα ή στις αλλαγές της καθημερινότητας.
Σύμφωνα με τον αναπτυξιακό ψυχολόγο Jerome Kagan, ο οποίος αφιέρωσε δεκαετίες στη μελέτη της παιδικής ανάπτυξης, αυτές οι πρώιμες διαφορές μπορούν να δώσουν σημαντικές ενδείξεις για ορισμένα χαρακτηριστικά της μελλοντικής προσωπικότητας.
Σε μία από τις πιο γνωστές μακροχρόνιες μελέτες, οι επιστήμονες αξιολόγησαν τη συμπεριφορά βρεφών μόλις τεσσάρων μηνών και στη συνέχεια παρακολούθησαν την εξέλιξή τους για περισσότερες από δύο δεκαετίες.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα βρέφη που αντιδρούσαν πιο έντονα σε νέα ερεθίσματα είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να εξελιχθούν σε πιο επιφυλακτικούς και εσωστρεφείς ενήλικες. Αντίθετα, τα παιδιά που παρέμεναν πιο ήρεμα απέναντι στο άγνωστο εμφάνιζαν συχνότερα μεγαλύτερη εξωστρέφεια και αυθορμητισμό.
Παράλληλα, μελέτες σε μονοζυγωτικά δίδυμα που μεγάλωσαν σε διαφορετικά οικογενειακά περιβάλλοντα έδειξαν αξιοσημείωτες ομοιότητες στην ιδιοσυγκρασία τους, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι η βιολογία παίζει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα.
Τι σημαίνει αυτό για τους γονείς
Το σημαντικό μήνυμα των ειδικών είναι ότι οι γονείς δεν πρέπει να φορτώνονται ενοχές για κάθε χαρακτηριστικό του παιδιού τους.
Ένα παιδί που είναι πιο συνεσταλμένο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν έχει ενισχυθεί αρκετά η αυτοπεποίθησή του. Αντίστοιχα, ένα ιδιαίτερα δραστήριο παιδί δεν είναι απαραίτητα αποτέλεσμα «χαλαρής» διαπαιδαγώγησης.
Η ιδιοσυγκρασία αποτελεί το σημείο εκκίνησης. Ο τρόπος, όμως, με τον οποίο οι γονείς ανταποκρίνονται στις ανάγκες του παιδιού, το υποστηρίζουν και το βοηθούν να αναπτύξει δεξιότητες διαχείρισης των συναισθημάτων του, εξακολουθεί να παίζει καθοριστικό ρόλο.
Η προσωπικότητα δεν είναι προδιαγεγραμμένη
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ιδιοσυγκρασία δεν καθορίζει απόλυτα το μέλλον ενός παιδιού. Αντίθετα, αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία οικοδομείται η προσωπικότητα μέσα από τις εμπειρίες, τις σχέσεις, το σχολείο και τα ερεθίσματα που θα δεχθεί στη διάρκεια της ζωής του.
Με άλλα λόγια, κάθε παιδί γεννιέται με τον δικό του τρόπο να βλέπει και να βιώνει τον κόσμο. Ο ρόλος των γονιών δεν είναι να αλλάξουν αυτή τη φύση, αλλά να τη γνωρίσουν, να την αποδεχτούν και να τη βοηθήσουν να εξελιχθεί με τον πιο υγιή τρόπο.
