ΝΕΦΕΛΗ ΚΥΡΙΑΚΟΥ: Η VISUAL ARTIST ΠΟΥ ΕΜΠΝΕΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΑ

Η καλλιτέχνης, που αγαπά την έννοια της γειτονιάς και παρατηρεί κάθε ανθρώπινη κίνηση, δημιουργεί έργα που λένε συναρπαστικές ιστορίες

της Κικής Τσάνη

Πέρασαν χρόνια δημιουργίας και αναζήτησης μέχρι η visual artist Νεφέλη Κυριάκου να αποδεχτεί ότι έχει πολλές πλευρές ως προς τη δημιουργικότητά της. Κι ενώ, όπως λέει, στην αρχή την ενοχλούσε, τώρα εύχεται να εμφανιστούν κι άλλες.

Η καλλιτέχνιδα που εμπνέεται από τους ανθρώπους και τις συμπεριφορές τους, δημιουργεί έργα και τα… επιστρέφει σε αυτούς, πάντα διακριτικά και χωρίς να θέλει να εκβιάσει τα συναισθήματά τους, αλλά με την ελπίδα να συμβάλει όσο μπορεί στη σύνδεση της κοινωνίας με την τέχνη.

Η Νεφέλη ή αλλιώς NefK, άνοιξε το φιλόξενο ατελιέ της στη Μαβίλη 7, μία από τις πιο ζωντανές γειτονιές στη Θεσσαλονίκη και μίλησε στη Vwoman.gr για τα έργα και την πορεία της, αποκαλύπτοντας ότι πρόσφατα ανακάλυψε τη μαγεία του αλουμινίου, ένα υλικό που φώτισε τον καλλιτεχνικό της δρόμο.

Παράλληλα, μοιράστηκε τον θαυμασμό της για την παράδοση, την οποία συνεχώς παντρεύει με σύγχρονα ζητήματα, όπως είναι φανερό στις δημιουργίες της και εξήγησε τους λόγους, που χωρίς δισταγμό, αγγίζει μέσω της τέχνης της ευαίσθητα κοινωνικά θέματα τόσο για προσωπική λύτρωση όσο και ως αφύπνιση. Άλλωστε, οι φιγούρες γύρω της γίνονται μοιραία οι πρωταγωνιστές αλλά και οι αποδέκτες των σκέψεών της, που παίρνουν τελικά μορφή στο χαρτί, στον καμβά, στον τοίχο, στο αλουμίνιο, στο ύφασμα ή σε ό,τι άλλο φέρει η έμπνευση.

Όσο μιλάει, δεν κρύβει την αγάπη της για τη Θεσσαλονίκη, η οποία από τόπος σπουδών έγινε η δική της πόλη. «Δεν με ενδιέφερε κάτι άλλο», λέει για την επιλογή της να σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών στο ΑΠΘ και σημειώνει πως μάλλον ήταν ανήσυχο πνεύμα από παιδί. «Αν δεν γινόμουν εικαστικός, θα ήμουν μουσικός», παραδέχεται και ξεδιπλώνει τις σελίδες της ζωής της.

Από τη στιγμή που ήρθε στην πόλη μέχρι σήμερα μεσολάβησαν ένα μεταπτυχιακό στην Ιστορία της Τέχνης, αμέτρητες δημιουργικές στιγμές και πολλές μετακομίσεις σε πιο μικρούς χώρους, μέχρι να βρει το ατελιέ της στη Μαβίλη. Στην πραγματικότητα, όπως λέει η Νεφέλη, είναι το δεύτερο σπίτι της, αφού ο χώρος δεν αποτελεί μόνο σημείο συνάντησης με όσους θέλουν να δουν από κοντά τα έργα της, αλλά και το εργαστήριό της, όπου ασχολείται με τη ζωγραφική, τη μεταξοτυπία, τη χαρακτική και ό,τι άλλο εικαστικό έργο σκαρφιστεί.

«Όλοι έχουμε ταλέντο απλά ίσως δεν το καλλιεργούμε. Και θεωρώ ότι το γεγονός πως είχα τεράστια υποστήριξη από το οικογενειακό μου περιβάλλον, ήταν πολύ σημαντικό για να συνεχίσω. Δεν είμαι σίγουρη ότι τα κρίνουμε όλα αυτά με δίκαιους όρους, γιατί αν ήμασταν όλοι στο ίδιο επίπεδο από άποψη συνθηκών, εκεί θα φαινόταν καλύτερα. Κάποιος ξεκινάει από ένα σκαλί πιο ψηλά, ο άλλος δύο, ο άλλος τρία πιο κάτω. Δυστυχώς πολλές φορές δεν ξέρουμε τις δυνατότητές μας», σημειώνει.

«Εγώ πάντα έβρισκα ενδιαφέρον σε ό,τι είχε σχέση με τον άνθρωπο. Δεν ήταν τόσο ξεκάθαρο στο μυαλό μου όταν ήμουν πιο μικρή αλλά ήρθε η στιγμή που συνειδητοποίησα ότι με συναρπάζει κάθε τι μικρό των ανθρώπων. Μία συμπεριφορά που κάτι συμβολίζει, κάτι που θα φορέσει κάποιος ή κάτι που συμβαίνει ιστορικά, είναι μερικά από αυτά που με εμπνέουν. Για αυτό και αγαπώ τη Μαβίλη, αφού διατηρεί έντονα το στοιχείο της γειτονιάς», επισημαίνει η Νεφέλη.

Πρόσφατη αγάπη της -ίσως και καρμική- είναι το φύλλο αλουμινίου. «Νομίζω ότι είναι σαν να έχω βρει τον δρόμο μου, για αυτό το αναφέρω, παρότι είναι πρόσφατο, αφού άρχισα να το δουλεύω από τον Ιανουάριο. Βέβαια, ήθελα πολύ καιρό να ασχοληθώ με αυτό, αλλά επειδή δούλευα και ως αναπληρώτρια σε σχολεία, δεν είχε μπει στη θέση που έπρεπε στις προτεραιότητές μου. Όταν αποδεσμεύτηκα από αυτό, ξεκίνησα να δουλεύω το αλουμίνιο με αφορμή τα εκκλησιαστικά τάματα. Στην ουσία η ιδέα μου ξεκίνησε από την επιθυμία μου να βάλω στη θέση των ταμάτων κάτι που είναι καθημερινό, επίγειο και επίκαιρο. Έτσι, έχει ξεκινήσει μια σειρά έργων που μου δίνει τη δυνατότητα να μπω και στον χώρο, να μη μένω μόνο στα επιτοίχια έργα και να πω αυτά που θέλω με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Γιατί κι εγώ ξαφνικά άρχισα να ανακαλύπτω νέα μέσα έκφρασης πέρα από τη ζωγραφική», λέει η Νεφέλη.

Πράγματι, ρίχνοντας μία ματιά στο ατελιέ της, μπορεί κανείς να διακρίνει έργα διαφορετικά μεταξύ τους, που όλα έχουν να πουν διαφορετικές ιστορίες. Από τους πίνακες ζωγραφικής μέχρι τα έργα με πρωταγωνιστή το χαρτί και από τα μπλουζάκια και τα μαντήλια μέχρι το coloring book που έχει φιγούρες από τη γειτονιά, η Νεφέλη πιάνεται από εικόνες που θα δει ή θα ακούσει γύρω της.

«Πριν κάποια χρόνια έπεσα πάνω στον μύθο της Μέδουσας, που προσωπικά δεν τον ήξερα. Δεν είναι επικαιρότητα αλλά σχετίζεται απόλυτα. Πριν γίνει λοιπόν η… Μέδουσα, την έλεγαν Γοργώ, την οποία βίασε ο Ποσειδώνας μέσα στον ναό της Αθηνάς. Αντί όμως αυτή να τιμωρήσει τον Ποσειδώνα, τιμώρησε τη Γοργώ και την έκανε Μέδουσα, που όποιος την έβλεπε πέτρωνε. Στιγματίστηκε δηλαδή το θύμα. Όταν άκουσα αυτήν την ιστορία ήταν μία περίοδος έντονη με πολλές γυναικοκτονίες και σκέφτηκα πόσο συνεχίζουμε ακόμα και σήμερα να κατηγορούμε το θύμα», αναφέρει η Νεφέλη.

Έτσι, το έργο με τη Μέδουσα και το «Ποσειδώνα σε ψάχνουμε» έγινε viral και η δημιουργός επιστράτευσε την τέχνη της μεταξοτυπίας για να στείλει το δικό της μήνυμα. «Το καλό με τη συγκεκριμένη τεχνική είναι ότι μπορείς να τυπώσεις αντίτυπα και επειδή λατρεύω το street art, κατά καιρούς έχω κολλήσει έργα μου στον δρόμο ως statement. Μου αρέσει που έχει το στοιχείο της λαϊκότητας και ότι είναι εύκολα προσβάσιμο. Έτσι, τότε η Μέδουσα έφτασε παντού. Είναι μια γυναίκα της διπλανής πόρτας. Δεν την έκανα τρομακτική, όπως έχουν συνηθίσει να την απεικονίζουν γιατί ήρθε η στιγμή να μάθουμε την αλήθεια για αυτήν και να τη δικαιώσουμε», συμπληρώνει.

Άλλωστε, το paste up -το να κολλάς κάτι στον τοίχο σαν αφίσα- δίνει boost δημιουργικότητας στη Νεφέλη, από τη στιγμή που το ξεκίνησε την περίοδο της καραντίνας μέχρι και σήμερα, ενώ δεν θα σταματήσει ποτέ να συγκινείται, βλέποντας ότι τα έργα της αναπαράγονται μέσω social media και συζητιούνται σε παρέες.

«Κάποιος το είδε και αισθάνθηκε κάτι. Και αυτό είναι σημαντικό γιατί τα πράγματα ξεκινάνε από ανθρώπους και καταλήγουν στους ανθρώπους. Εγώ αν δεν είχα τους ανθρώπους γύρω μου, δεν θα έκανα αυτά που κάνω και θα ήθελα να φτάνουν σε αυτούς για τους οποίους τα κάνω», τονίζει.

«Παρατηρώ ότι σε πολλές περιπτώσεις ο άνθρωπος έχει παραιτηθεί και έχει περιοριστεί στο πώς θα εκφραστεί και πώς θα συναισθανθεί τον διπλανό του. Εδώ ενεργοποιώ την τέχνη μου. Δεν θα αλλάξω μόνη μου τον κόσμο, αλλά ό,τι μπορεί ο καθένας να προσφέρει θεωρώ ότι είναι πολύτιμο», λέει η Νεφέλη.

Ό,τι δίνει η ίδια με τα έργα της, όμως, πιστεύει πως το έχει πάρει πίσω σε μεγάλο βαθμό.

«Μπορώ να μιλάω επί ώρες για το πόσο αγάπησα την παράδοση σε όλο της το φάσμα. Εγώ ως Αθηναία δεν είχα τέτοιες εικόνες, όμως όταν πηγαινοερχόμουν σε άλλους νομούς την περίοδο που ήμουν αναπληρώτρια και μάθαινα για τα έθιμά τους, άνοιξε ένα τεράστιο παράθυρο στη ζωή μου. Είχα πάντα μαζί μου μία κασετίνα με μολύβια και κάρβουνα, οπότε σχεδίαζα αυτά που έβλεπα γύρω μου όπου κι αν βρισκόμουν. Ήρθα λοιπόν σε επαφή με την παράδοση και γνώρισα την Εβρίτικη Ζυγιά, ένα συγκρότημα που παίζει Θρακιώτικα. Μετά ήρθαν οι ιστορίες και τα έθιμα, που με ενέπνευσαν, γιατί ψάχνοντάς τα κατάλαβα ότι γίνονται σε όλο τον κόσμο. Με συγκίνησε που οι λαοί όλων των χωρών έψαχναν μια κοινή διέξοδο και τελικά όλοι έχουμε αυτό το κοινό χαρακτηριστικό χωρίς να το γνωρίζουμε. Μάλιστα, μπορείς να αντλήσεις και πράγματα για την καθημερινότητα και για τη σύγχρονη ζωή. Υπήρχαν τόσο κοινά χαρακτηριστικά ανάμεσα στους λαούς, ήταν το πιο απλό πράγμα να πιαστείς χέρι χέρι με τον άλλον και να χορέψεις το πρόβλημά σου. Αυτή την αλληλεγγύη που βρίσκεις μέσα από την παράδοση, τη θεωρώ ανατριχιαστική», σημειώνει.

Ερωτώμενη για το πώς νιώθει όταν με ένα έργο της γίνεται για πάντα κομμάτι στις ζωές όσων τα επιλέγουν, τα μάτια της λάμπουν. «Δεν το είχα σκεφτεί αλλά αυτή η ιδέα με πλημμυρίζει χαρά, γιατί όπως είχα συναισθήματα και σκέψεις πίσω από το έργο. Μπορεί οι περισσότεροι καλλιτέχνες από κάποια φάση και μετά να απορρίπτουν τα έργα τους γιατί τα ξεπερνάνε ή ωριμάζουν, όμως όταν κάποιος τα βλέπει και ηρεμεί ή ταυτίζεται, το θεωρώ ευλογία. Προσωπικά στεναχωριέμαι όταν τα αποχωρίζομαι. Αλλά με τα χρόνια το ξεπερνάς αυτό», προσθέτει.

Η Νεφέλη παρατηρεί ότι ζούμε σε έναν κόσμο που έχει πολλούς κόσμους μέσα του και αυτό πλέον λύνει τις καλλιτεχνικές απορίες που τη βασάνιζαν παλαιότερα. Έτσι, συμμετέχει με τον ίδιο ενθουσιασμό σε μεγάλες εκθέσεις στο εξωτερικό αλλά και σε pop up events σε μικρά καφέ.

«Η ζωή είναι μικρή και δεν είμαστε μόνο ένα πράγμα. Μπορούμε να είμαστε πολλά μαζί και αυτό είναι το όμορφο. Οπότε κι εγώ θέλω να μαθαίνω. Μαζεύω πληροφορίες και συνδυάζω τις τεχνικές που μου αρέσουν. Μία από τις αγαπημένες μου ασχολίες είναι τα μαθήματα χαρακτικής που κάνω στον χώρο μου σε ενήλικες. Δούλευα δέκα χρόνια με παιδιά αλλά τώρα που συναναστρέφομαι με ενήλικες αναγνωρίζω ότι το καλό με την εκπαίδευση είναι να βλέπεις πώς μεταμορφώνεται ένας άνθρωπος, που ενώ πίστευε ότι δεν μπορεί να κάνει κάτι, ξαφνικά με τα κατάλληλα εργαλεία το κάνει. Δεν έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε ενήλικες να ενθουσιάζονται και αυτό μου δίνει πολλή χαρά και κάθε φορά το απολαμβάνω», λέει.

«Άλλωστε, είναι πάρα πολύ βαρετό να μένεις ο ίδιος», καταλήγει.