Η παιδίατρος Δρ. Όλγα Τζέτζη εξηγεί τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για την «κβαντική ιατρική», τη βιοανάδραση και τις σχετικές συσκευές

Όροι όπως «κβαντική ιατρική», «βιοανάδραση» (biofeedback) και συσκευές που παρουσιάζονται ως εφαρμογές αυτών των πρακτικών έχουν βρεθεί τις τελευταίες ημέρες στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν αφορά παιδιά και όταν διατυπώνονται ισχυρισμοί σχετικά με διάγνωση ή θεραπεία.

Η παιδίατρος και διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ, Δρ. Όλγα Τζέτζη, ιδρύτρια και επιστημονική υπεύθυνη του φορέα «Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Εφήβου» εστιάζει στο βασικό ερώτημα: υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα που αποδεικνύουν ότι μια συγκεκριμένη παρέμβαση είναι αποτελεσματική και ασφαλής;

«Κβαντική ιατρική» και επιστημονική τεκμηρίωση

Η αποκαλούμενη «κβαντική ιατρική» δεν αναγνωρίζεται από την ιατρική κοινότητα ως ιατρική ειδικότητα ή ως επιστημονικά τεκμηριωμένος κλάδος της κλινικής ιατρικής. Αυτό δεν σημαίνει ότι η σύγχρονη Ιατρική δεν χρησιμοποιεί αρχές της Φυσικής – το αντίθετο. Πολλές ιατρικές τεχνολογίες βασίζονται σε σύνθετες φυσικές αρχές. Το κρίσιμο σημείο, όμως, είναι εάν μια συγκεκριμένη μέθοδος διαθέτει επιστημονικές αποδείξεις που υποστηρίζουν τους διαγνωστικούς ή θεραπευτικούς ισχυρισμούς της.

Επομένως, όπως γράφει σε άρθρο της η Δρ. Τζέτζη στην ιστοσελίδα του φορέα «Προαγωγή Υγείας Παιδιού και Εφήβου» για κάθε μέθοδο χρειάζεται να εξετάζονται συγκεκριμένα ερωτήματα: ποια ακριβώς τεχνική εφαρμόζεται, για ποιο ιατρικό πρόβλημα προτείνεται, ποια επιστημονικά δεδομένα υπάρχουν και τι γνωρίζουμε για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά της.

Η βιοανάδραση είναι διαφορετική περίπτωση

Σύμφωνα με τη Δρ.Τζέτζη, ιδιαίτερη σημασία έχει να μη συγχέεται η «κβαντική ιατρική» με τη βιοανάδραση (biofeedback). Η βιοανάδραση είναι υπαρκτή τεχνική, η οποία έχει μελετηθεί επιστημονικά και χρησιμοποιείται σε συγκεκριμένες εφαρμογές.

Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε συσκευή που παρουσιάζεται ως “biofeedback” διαθέτει αποδεδειγμένη διαγνωστική ή θεραπευτική αποτελεσματικότητα.

Για κάθε συσκευή πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά ο κατασκευαστής, το συγκεκριμένο μοντέλο, η προβλεπόμενη χρήση, η πιστοποίηση και, κυρίως, τα κλινικά δεδομένα που υποστηρίζουν τους ισχυρισμούς για τη χρήση της.

Γιατί χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στα παιδιά

Όπως αναφέρει η Δρ.Τζέτζη, στην Παιδιατρική το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο. Οικογένειες παιδιών που αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα υγείας, σοβαρές ασθένειες ή αναπτυξιακές δυσκολίες μπορεί να είναι περισσότερο δεκτικές σε υποσχέσεις για θεραπείες που παρουσιάζονται ως «νέες», «φυσικές», «εναλλακτικές» ή ιδιαίτερα πρωτοποριακές.

Ωστόσο, το γεγονός ότι μια θεραπεία χαρακτηρίζεται «φυσική» ή «εναλλακτική» δεν αποτελεί απόδειξη ότι είναι ασφαλής.

Η American Academy of Pediatrics τονίζει την ανάγκη να αξιολογείται η επιστημονική βάση αυτών των παρεμβάσεων, να εξετάζονται οι πιθανές άμεσες και έμμεσες βλάβες και οι οικογένειες να ενημερώνονται για όλες τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές.

Ένα ιδιαίτερα σημαντικό σημείο είναι ότι μια θεραπεία δεν χρειάζεται να προκαλεί άμεσα κάποια σωματική βλάβη για να δημιουργήσει κίνδυνο.

Στο άρθρο της η Δρ. Τζέτζη, εξηγεί ότι μια φαινομενικά ακίνδυνη παρέμβαση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες εάν εξαιτίας της καθυστερήσει η σωστή διάγνωση, εγκαταλειφθεί μια θεραπεία που έχει αποδειχθεί αποτελεσματική, πραγματοποιηθούν περιττές και επιβαρυντικές εξετάσεις ή επιβαρυνθεί οικονομικά μια οικογένεια χωρίς να υπάρχει αποδεδειγμένο θεραπευτικό όφελος.

Επιπλέον, προσωπικές μαρτυρίες, εντυπωσιακές υποσχέσεις ή ακόμη και μία μεμονωμένη επιστημονική μελέτη δεν αρκούν για να θεωρηθεί αποδεδειγμένη η αποτελεσματικότητα μιας θεραπείας. Απαιτείται συνολική αξιολόγηση των διαθέσιμων στοιχείων, κατάλληλα σχεδιασμένες κλινικές μελέτες και συνεχής παρακολούθηση της ασφάλειας.

Το ζητούμενο είναι καλύτερη και όχι λιγότερη πληροφορία

Σήμερα οι πολίτες μπορούν να αναζητήσουν πληροφορίες για την υγεία μέσα από αμέτρητες ιστοσελίδες, κοινωνικά δίκτυα, βίντεο και προσωπικές μαρτυρίες. Συνεπώς, η λύση δεν είναι να αποθαρρυνθούν από το να ενημερώνονται.

Αντίθετα, χρειάζεται να αποκτήσουν τις δεξιότητες που θα τους επιτρέπουν να αξιολογούν την ποιότητα όσων διαβάζουν ή ακούν.

Για αυτό και η Δρ. Τζέτζη υπογραμμίζει ότι πριν εμπιστευτεί κάποιος έναν ιατρικό ή θεραπευτικό ισχυρισμό, είναι χρήσιμο να εξετάζει ποιος τον διατυπώνει και ποια επιστημονικά στοιχεία τον υποστηρίζουν. Πρέπει επίσης να αναζητά εάν υπάρχουν καλά σχεδιασμένες κλινικές μελέτες, σε ποιους πληθυσμούς ασθενών έχει εξεταστεί η παρέμβαση, ποιες πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες έχουν καταγραφεί και αν τα αποτελέσματα έχουν αξιολογηθεί ανεξάρτητα.

Όταν πρόκειται για ιατροτεχνολογική συσκευή, πρέπει επιπλέον να εξετάζεται ποια είναι η επίσημη προβλεπόμενη χρήση της. Πάνω απ’ όλα, όμως, το τελικό ερώτημα πρέπει να παραμένει εάν η συγκεκριμένη παρέμβαση προσφέρει πραγματικό και αποδεδειγμένο όφελος στην υγεία του ασθενούς.

Όπως επισημαίνει η Δρ. Όλγα Τζέτζη, η αξιόπιστη ιατρική πληροφορία δεν αποτελεί απλώς ζήτημα ενημέρωσης. Συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια του ασθενούς και όταν ο ασθενής είναι παιδί, η ανάγκη για επιστημονική τεκμηρίωση γίνεται ακόμη πιο ουσιαστική.