Η δημιουργός της Κιναίσθησης και του The Social Body Κατερίνα Αντωνιάδου επαναπροσδιορίζει τη χορευτική έκφραση με σημαία της την ελευθερία

Της Αθανασίας Μπίδιου 

Από τις αυλές της Ροτόντας στη Θεσσαλονίκη έως τα στούντιο της Νέας Υόρκης, τα πανεπιστημιακά έδρανα στη Βόρεια Καρολίνα και πίσω στη γενέτειρά της με την ομάδα χορού Κιναίσθηση και το The Social Body Dance Lab, η Κατερίνα Αντωνιάδου έχει διαγράψει μια πορεία όπου ο χορός δεν είναι απλώς τέχνη. Είναι τρόπος ζωής, τρόπος έκφρασης, τρόπος σχέσης με τον εαυτό και τους άλλους. Με πάθος για τον σύγχρονο χορό και βαθιά πίστη στη δύναμη της κίνησης και της ελευθερίας, έχει καταφέρει να εμπνεύσει κοινότητες και να δώσει χώρο σε νέες φωνές του χορού.

Τα πρώτα χορευτικά βήματα

Μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη, στα τέλη της δεκαετίας του ’80, παίζοντας στις γειτονιές γύρω από τη Ροτόντα. Η επιμονή της να ξεκινήσει χορό την οδήγησε από νωρίς στο κλασικό μπαλέτο.

«Θυμάμαι να ζητάω επίμονα την εγγραφή μου σε μαθήματα χορού στην ηλικία των 7. Ήταν δική μου επιλογή και η πρώτη μου ουσιαστική ενασχόληση ως παιδί και έφηβη. Ξεκίνησα μαθήματα κλασικού μπαλέτου με την κυρία Ρούλα Καφαντάρη και αργότερα με την κυρία Τζούντιθ Νέιλ – δύο δασκάλες με όραμα και δημιουργικότητα. Στα 15 ήρθε στη ζωή μου η κυρία Μπέττυ Βυτινάρου, που με μύησε στο μοντέρνο χορό και το χοροθέατρο. Ήταν μια δημιουργική περίοδος που με βοήθησε να ωριμάσω, να ξεπεράσω την εφηβεία και να θέσω τις βάσεις για μια πορεία στον χώρο των παραστατικών τεχνών», αναφέρει.

Στα 17, ενώ είχε μόλις τελειώσει το Κολλέγιο Ανατόλια, απορρίπτει την ιδέα να φοιτήσει στη Γαλλική Φιλολογία του ΑΠΘ — μόλις λίγα μέτρα από το σπίτι της — και αποφασίζει να προετοιμαστεί για σπουδές στις ΗΠΑ. Με υποτροφία και τη στήριξη της οικογένειάς της, ολοκληρώνει σπουδές με διπλή κατεύθυνση: Χορό/Θέατρο και Γαλλική Λογοτεχνία, απολαμβάνοντας τη διαδρομή και χτίζοντας σχέσεις ζωής.

«Βρέθηκα λοιπόν στη Νέα Υόρκη σε ηλικία μόλις 21 ετών με όλη την ορμή της νιότης, τη δίψα για γνώση, το δέος για την πόλη που δεν κοιμάται ποτέ. Δουλειά για να μπορέσω να σταθώ οικονομικά μόνη μου, και αμέτρητα μαθήματα και σεμινάρια σε διάφορα είδη χορού, σύγχρονο, κλασσικό, τζαζ, musical παντού: Trisha Brown και Merce Cunnungham Studios, Peridance Center, Movement Research, Dance Space, Broadway Dance Center», θυμάται μιλώντας με ενθουσιασμό.

Μετά από ενάμισι χρόνο και έχοντας γνωρίσει τον έρωτα της ζωής της αποφασίζει την εγγραφή της σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα στη Βόρεια Καρολίνα, ακολουθώντας το μικρόβιο της δημιουργικής. «Εκεί συναντώ πολύ σπουδαίους δασκάλους και δημιουργούς , χορεύω ασταμάτητα, χορογραφώ και διδάσκω στο πανεπιστήμιο ως βοηθώς καθηγήτρια και ως λέκτορας μετά την απόκτηση του πτυχίου», εξηγεί και προσθέτει:

«Η ειλικρίνεια στις σχέσεις, η συμπερίληψη σε ένα τόσο πολυεθνικό και συχνά ανταγωνιστικό περιβάλλον και η αξιοκρατία που βίωσα εκεί είναι τα εργαλεία που χρησιμοποιώ μέχρι σήμερα παρόλο που θεωρούμε μια αυστηρή καθηγήτρια που θα ενθαρρύνει τους χορευτές να ξεπεράσουν εμπόδια και να θέσουν νέα όρια στην τεχνική και στη δημιουργικότητά τους. Σημαία μου έχω την ελευθερία, μου αρέσει να έχω δίπλα μου ανθρώπους που επιλέγω και με επιλέγουν, η πόρτα είναι πάντα ανοιχτή καθώς για όλους μας υπάρχουν νέοι δρόμοι που μας καλούν, νέες ευκαιρίες και πρέπει να έχουμε τις κεραίες μας ανοιχτές, ειδικά οι νεότεροι».

Στη διάρκεια του μεταπτυχιακού προγράμματος συναντά έναν από τους πιο καθοριστικούς ανθρώπους της ζωής της, την αγαπημένη φίλη και μέντορά της B.J. Sullivan, δημιουργό της Safety Release Technique (SRT) την οποία μελέτησε και διδάσκει ως σήμερα.

Όπως εξηγεί η Κατερίνα Αντωνιάδου πρόκειται για μια τεχνική που συνδυάζει τις δυναμικές κινήσεις, την αντίσταση και τη φόρμα, με τη ροή και την απελευθέρωση μυικής έντασης στο χώρο και στη δύναμη της βαρύτητας . Λειτουργεί σε συνδυασμό με σωματικές πρακτικές που προγραμματίζουν το σώμα και συντονίζουν την κίνηση των μελών, μελετούν την ομοιοπλευρική κίνηση, την επιμήκυνση, την κυκλική και σπειροειδή κίνηση.

«Έχει ξεκινήσει ήδη η κωδικοποίηση της τεχνικής SRT από τη δημιουργό της, η οποία μας καλεί στη Βόρεια Καρολίνα με σκοπό την ανταλλαγή ιδεών και πρακτικών και τη παράδοση σεμιναρίων θεωρίας και τεχνικής του χορού σε επαγγελματίες χορευτές», επισημαίνει.

Η επιστροφή στην Ελλάδα και η «Κιναίσθηση»

Μετά από μια δεκαετία στις ΗΠΑ, η Κατερίνα Αντωνιάδου αποφασίζει να επιστρέψει στην Ελλάδα και αρχίζει ένας νέος κύκλος ονείρων, δημιουργικής σκέψης και ορμής. «Στη ζωή μου άνοιξαν και έκλεισαν πολλοί κύκλοι αλλά πάντα δημιουργούταν μια γέφυρα που με βοηθούσε να μεταβώ από το ένα σύμπαν στο άλλο. Πιστεύω πως τα γεγονότα είναι κύματα που κάποιες φορές σε παρασέρνουν γλυκά και άλλες πρέπει με φόρα να κάνεις ένα γενναίο άλμα για να προλάβεις τη ροή τους. Τα πράγματα δεν έρχονται πάντα βολικά και οι πτώσεις είναι αναπόφευκτες αλλά όπως στο χορό, πρώτα λυγίζεις και έπειτα σπρώχνεις δυνατά για να ανέβεις», τονίζει.

Η ίδια εξομολογείται ότι στην αρχή χρειάστηκε τόλμη για να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό της στον χώρο, έχοντας χάσει επαφές. «Ήταν μεγάλη πρόκληση να επικοινωνήσω το δικό μου τρόπο προσέγγισης της διδασκαλίας και φυσικά τον δικό μου τρόπο χορογραφικής σύνθεσης. Τόσο η αποδοχή και η λαχτάρα για κάτι νέο όσο και η αυστηρή κριτική για το ξενόφερτο δεν έλειψαν και πολύ νωρίς αποφάσισα πως θα αφοσιωθώ στα εργαλεία μου και στη δημιουργική διαδικασία, ανοίγοντας νέους κύκλους κοντά σε ανθρώπους συμβατούς με την δική μου ενέργεια. Είμαι ευγνώμων για όσους μοιράστηκαν το πάτωμα χορού μαζί μου, μου έδειξαν εμπιστοσύνη, μου δίδαξαν την υπομονή και καταφέραμε μαζί να αγγίξουμε την ευτυχία. Οι μεγαλύτερες χαρές του επαγγέλματός μου είναι η επαφή μου με τη νεολαία, η ελευθερία της έκφρασης και η αλληλεγγύη που βιώνουμε καθημερινά», αναφέρει.

Το 2004 ιδρύει την ομάδα σύγχρονου χορού Κιναίσθηση από τη λαχτάρα της να χορέψει και να χορογραφήσει. «Η Κιναίσθηση πήρε το όνομά της από την ικανότητα του ανθρώπου να αντιλαμβάνεται το σώμα του σε όποιο περιβάλλον. Η Κιναίσθησία είναι η απόλυτη συνείδηση του σώματος , των μελών του και της θέσης ή κίνησης αυτών στο χωροχρόνο. Υπάρχει λόγω του απτικού συστήματος του οργανισμού μας και μας βοηθάει σε όλες τις καθημερινές λειτουργίες που σχετίζονται με την αντίληψη των μεγεθών, των αποστάσεων , των θέσεων και των κινήσεων. Στο χορό λοιπόν η κιναισθητική συνείδηση είναι το άλφα και το ωμέγα για έναν χορευτή όταν εκπαιδεύεται και ειδικά όταν βρίσκεται πάνω στη σκηνή», επισημαίνει.

Στα 20 περίπου χρόνια πορείας της η Κιναίσθηση διατήρησε συνεργάτες αλλά ήταν πάντα ανοιχτή σε νέους χορευτές και δημιουργούς από τη Βόρεια Ελλάδα. «Παρά τη μηδαμινή στήριξη του ΥΠΠΟΑ κατάφερα να ανεβάζω παραστάσεις στην πόλη κάθε χρόνο και να κάνω περιοδείες από τη Σαμοθράκη ως την Κρήτη. Αρωγός στη διδακτική και δημιουργική μου πορεία στάθηκε η διεύθυνση της ανώτερης επαγγελματικής σχολής χορού Ανδρομάχη Καφαντάρη με την οποία συνεργάζομαι από το 2003 έως σήμερα», σημειώνει η Κατερίνα Αντωνιάδου.

Δέκα χρόνια The Social Body Dance Lab

Η ανάγκη για ένα εντατικό πρόγραμμα εκπαίδευσης χορευτών πάνω στη δημιουργία ρεπερτορίου και τη συμμετοχή σε ολοκληρωμένες παραστάσεις στην πόλη οδηγεί το 2015 στη δημιουργία του επαγγελματικού εργαστηρίου σύγχρονης κίνησης και δημιουργίας The Social Body Dance Lab που φέτος έκλεισε δέκα χρόνια ύπαρξης.

Μαζί με τα μέλη της Κιναίσθησης το εργαστήριο ανεβάζει έργα σε μεγάλες σκηνές της πόλης. «Υπέροχη ήταν η συνεργασία μου με το ΚΘΒΕ στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Δάσους και η παρουσία μας στο TEDX Thessaloniki στο Μέγαρο Μουσικής. Πλέον έχουμε γίνει μια μεγάλη ομάδα, μια εστία συνύπαρξης και δημιουργίας που αποτελείται από μέλη στη Ελλάδα, την Κύπρο και το εξωτερικό. Το εργαστήρι είναι μια φωλιά με επιδημητικά και αποδημητικά πουλιά», λέει η Κατερίνα.

Φέτος για την επέτειο των δέκα χρόνων η χορογράφος θα ανεβάσει για δεύτερη φορά σε ελαφρώς διαφορετική εκδοχή το πρώτο έργο του Social Body «CARAVANI». «Είναι μεγάλη η συγκίνησή μου διότι το έργο αυτό δημιουργήθηκε με αντίξοες συνθήκες σε ένα χώρο ακατάλληλο για χορό που κατάφερε όμως να αγκαλιάσει και να δικαιώσει το αποτέλεσμα λόγω της δίψας όλων μας για έκφραση και επικοινωνία με το κοινό. Δυστυχώς το έργο αυτό που συνέπεσε τότε με την αρχή του προσφυγικού, είναι ακόμη επίκαιρο. Ο σύγχρονος χορός λειτουργεί αντιδραστικά στα γεγονότα, δεν μένει αμέτοχος και δεν μπορεί να στέκει απαθής, είτε συμβολικά είτε κυριολεκτικά , οι σύγχρονοι καλλιτέχνες καλούνται να σχολιάσουν και να αντισταθούν στους καιρούς», υπογραμμίζει.

Το Dance Lab Studio

Αμέσως μετά το The Social Body Dance Lab ακολούθησε το Dance Lab Studio το οποίο δημιούργησε η Κατερίνα Αντωνιάδου μαζί με τη χορεύτρια, στενή φίλη και νονά της κόης της Μαργαρίτα Παναγιώτου με στόχο τη στέγαση του εργαστηρίου και την παράδοση μαθημάτων χορού για όλες τις ηλικίες. «Μαζί ονειρευτήκαμε ένα χώρο προσιτό σε όλους. Από το 2016 έχουμε προσκαλέσει πάνω από 20 επαγγελματίες χορευτές διεθνών ομάδων η οποίοι αποτελούν πηγή έμπνευσης και δίοδο επικοινωνίας με χορευτές και ομάδες άλλων χωρών. Η δημιουργία νέων κύκλων συνεχίζεται και με κάνει να βλέπω το μέλλον με αισιοδοξία και προσμονή», επισημαίνει.

Η χορογραφική της ματιά

Όταν τη ρωτάς για την πηγή της έμπνευσης της απαντά χωρίς δισταγμό: «Τα έργα της Κιναίσθησης, του Social Body καθώς και οι χορογραφίες που δημιουργώ για τους μαθητές της επαγγελματικής είναι βασισμένα σε γεγονότα που βιώνω και αντλούν εικόνες από τη ζωή γύρω μου. Είχα πάντα την επιθυμία να χορογραφώ για μεγάλες ομάδες ατόμων ακόμη και αν αυτό με εμπόδιζε να συμμετάσχω σε φεστιβάλ. Στις πρόβες δημιουργώ μια μικρή κοινωνία ανθρώπων που αλληλεπιδρούν , που εναρμονίζονται, που κινούνται ως ένα αλλά διατηρούν την ταυτότητά τους. Οι κινήσεις και η πρόθεση δημιουργούνται πάνω σε κάθε χορευτή ξεχωριστά , σαν ραμμένο ρούχο να ταιριάζει ακριβώς, να αναδεικνύει την προσωπικότητά του. Σέβομαι τους χορευτές , θέλω να απολαμβάνουν το ρόλο τους, να έχουν λόγο ύπαρξης πάνω στη σκηνή, να παίρνουν ρίσκο και να γίνονται καλύτεροι για την επόμενη συνεργασία μαζί μου ή με άλλο χορογράφο. Η γενναιοδωρία μου δεν με πρόδωσε ποτέ».

Η Κατερίνα Αντωνιάδου πιστεύει ότι η κίνηση είναι η πρωταρχική έκφραση του ανθρώπου, είναι έμφυτη και θα είναι για πάντα. Αυτό που ορίζει και καθορίζει συχνά τις παραστάσεις είναι η αισθητική που άλλοι θεωρούν πως είναι σταθερή και άλλοι πως και αυτή μπορεί να μεταβάλλεται όπως όλα γύρω μας. «Μια γρήγορη επίσκεψη στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία ή στη σύγχρονη φυσική μας βοηθάει να δούμε τη ρευστότητα του σύμπαντος που ζούμε και όχι μόνο. Εγώ κρατάω ως σημαία και πάλι την ελευθερία που δεν επεμβαίνει στην ελευθερία των πλασμάτων γύρω μου και προσπαθώ να διατηρώ αυτές τις ισορροπίες με ανοιχτή ψυχή και επιτρέποντας πλέον το λάθος τόσο σε μένα όσο και στους άλλους», καταλήγει.