Σε ποια καλλυντικά και ρούχα και γιατί βρίσκονται τα PFAS, τα γνωστά «παντοτινά χημικά» – Τι πρέπει να γνωρίζετε
Η βιομηχανία της ομορφιάς και της μόδας βρίσκεται μπροστά σε μια σημαντική αλλαγή. Η Σουηδία ανακοίνωσε ότι προχωρά στην απαγόρευση των υπερ- και πολυφθοριωμένων αλκυλιωμένων ουσιών (PFAS), των γνωστών «παντοτινών χημικών», από μια σειρά προϊόντων καθημερινής χρήσης, με ιδιαίτερη έμφαση στα καλλυντικά και τα ρούχα.
Πρόκειται για μια απόφαση που αναμένεται να επηρεάσει τόσο τις εταιρείες καλλυντικών όσο και τις επιχειρήσεις ένδυσης, καθώς οι συγκεκριμένες ουσίες χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες για να προσφέρουν ανθεκτικότητα στο νερό, τη λιπαρότητα και τους λεκέδες.
«Οι PFAS δεν έχουν θέση στα ρούχα, τα καλλυντικά, τα μαγειρικά σκεύη και άλλα προϊόντα καθημερινής χρήσης, όταν υπάρχουν αποτελεσματικές εναλλακτικές λύσεις», δήλωσε η υπουργός Κλίματος και Περιβάλλοντος της Σουηδίας, Ρομίνα Πουρμοχτάρι, επισημαίνοντας ότι η χώρα δεν μπορεί να επιτρέψει τη συνεχή συσσώρευση αυτών των ουσιών στο περιβάλλον και στον ανθρώπινο οργανισμό.
Γιατί βρίσκονται σε καλλυντικά και ρούχα;
Τα PFAS χρησιμοποιούνται κυρίως επειδή προσφέρουν ιδιότητες που μέχρι σήμερα θεωρούνταν ιδιαίτερα χρήσιμες.
Στα καλλυντικά συναντώνται σε ορισμένα προϊόντα μακιγιάζ μεγάλης διάρκειας, όπως foundation, μάσκαρα, eyeliner και κραγιόν, καθώς συμβάλλουν στην αντοχή τους απέναντι στον ιδρώτα, την υγρασία και τη λιπαρότητα.
Στα ρούχα, χρησιμοποιούνται κυρίως σε αδιάβροχα μπουφάν, αθλητικό εξοπλισμό και τεχνικά υφάσματα, καθώς δημιουργούν μια προστατευτική επίστρωση που απωθεί το νερό και τους λεκέδες.
Ωστόσο, οι ουσίες αυτές διασπώνται εξαιρετικά αργά στη φύση, με αποτέλεσμα να παραμένουν στο περιβάλλον για δεκαετίες και να συσσωρεύονται σταδιακά στον ανθρώπινο οργανισμό. Για τον λόγο αυτό έχουν χαρακτηριστεί «παντοτινά χημικά».
Η απαγόρευση αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στη Σουηδία από την 1η Ιανουαρίου 2028 και θα καλύπτει:
καλλυντικά,
ρούχα και υποδήματα,
αδιαβροχοποιητικά προϊόντα για ρούχα και παπούτσια,
μαγειρικά σκεύη,
κεριά (wax) για σκι.
Για τους καταναλωτές, αυτό σημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια αναμένεται να δουν στην αγορά περισσότερα προϊόντα ομορφιάς και ένδυσης με νέες, ασφαλέστερες συνθέσεις και υλικά.
Η Ευρώπη ακολουθεί
Η Σουηδία δεν είναι η μόνη χώρα που κινείται προς αυτή την κατεύθυνση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται μέσα στο 2027 να παρουσιάσει πρόταση για τον περιορισμό των PFAS σε πολλά καταναλωτικά προϊόντα, μεταξύ των οποίων τα ρούχα, τα καλλυντικά και οι συσκευασίες τροφίμων, με ορισμένες εξαιρέσεις για κρίσιμους τομείς, όπως η ιατρική.
Παράλληλα, η Γαλλία έχει ήδη εφαρμόσει από τον περασμένο Ιανουάριο απαγόρευση σε συγκεκριμένες κατηγορίες PFAS που χρησιμοποιούνται σε καλλυντικά, ρούχα, υποδήματα και κεριά για σκι.
