Το να στρέφεις την προσοχή σου στην οθόνη αντί για το παιδί σου ίσως έχει μεγαλύτερες συνέπειες απ’ όσες φαντάζεσαι
Στην εποχή των συνεχών ειδοποιήσεων, το να κοιτάξουμε το κινητό μας έχει γίνει σχεδόν αντανακλαστικό. Τι συμβαίνει όμως όταν αυτή η συνήθεια επαναλαμβάνεται τη στιγμή που το παιδί μας αναζητά την προσοχή μας; Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το «phubbing» δεν επηρεάζει μόνο την ποιότητα της επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια, αλλά μπορεί να αφήσει και μακροχρόνιο αποτύπωμα στην ψυχική υγεία των παιδιών.
Ο όρος phubbing –από τις λέξεις phone και snubbing– περιγράφει τη συμπεριφορά κατά την οποία κάποιος αγνοεί το πρόσωπο που βρίσκεται απέναντί του, επειδή είναι απορροφημένος στο κινητό του τηλέφωνο. Αν και πρόκειται για ένα σχετικά νέο φαινόμενο, οι επιστήμονες στρέφουν ολοένα και περισσότερο την προσοχή τους στις επιπτώσεις του, ιδιαίτερα όταν αφορά τη σχέση γονέα και παιδιού.
Αυτό ακριβώς διερεύνησε νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Psychology. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η συστηματική ενασχόληση των γονέων με τις οθόνες μπορεί να ενισχύσει το άγχος και το αίσθημα ανασφάλειας σε παιδιά και εφήβους.
Στο πλαίσιο της έρευνας συμμετείχαν 600 έφηβοι, ηλικίας 12 έως 17 ετών, από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι περισσότεροι περιέγραψαν στιγμές κατά τις οποίες προσπαθούσαν να επικοινωνήσουν με τους γονείς τους, αλλά εκείνοι είχαν στραμμένη την προσοχή τους στο κινητό. Όπως ανέφεραν, αυτό τους έκανε να αισθάνονται ότι δεν έχουν αξία, ότι παραμερίζονται ή ότι δεν είναι αρκετά σημαντικοί.
Οι συνέπειες δεν σταματούν στην παιδική ηλικία
Παρότι τα smartphones βρίσκονται στη ζωή μας μόλις δύο δεκαετίες, η επιστημονική κοινότητα συγκεντρώνει ολοένα και περισσότερα στοιχεία για τις επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης τους. Μέχρι σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας επικεντρωνόταν στον χρόνο που περνούν τα παιδιά μπροστά στις οθόνες και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν πλέον ότι εξίσου σημαντική είναι και η ψηφιακή συμπεριφορά των γονέων.
Δεν είναι, άλλωστε, η πρώτη φορά που τα ευρήματα κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση. Μελέτη που πραγματοποιήθηκε το 2023 στην Κίνα έδειξε ότι η εξάρτηση των γονέων από το κινητό αυξάνει την πιθανότητα τα παιδιά να αναπτύξουν εθισμό στις οθόνες. Παράλληλα, έρευνα του 2024 που δημοσιεύθηκε στο Journal of Pediatrics συνέδεσε το γονεϊκό «phubbing» με πιο αποστασιοποιημένες σχέσεις μέσα στην οικογένεια, αλλά και με συχνότερα ξεσπάσματα θυμού, γκρίνια και εκνευρισμό στα παιδιά.
Η σημασία της συναισθηματικής σύνδεσης
Σύμφωνα με τον Don Grant, επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, όταν ο γονέας στρέφει συστηματικά την προσοχή του στην οθόνη αντί για το παιδί του, μπορεί να επηρεαστεί ο συναισθηματικός δεσμός που αναπτύσσεται μεταξύ τους.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι αυτή η συμπεριφορά ενδέχεται να οδηγήσει σε αυτό που ονομάζεται «ανασφαλής προσκόλληση», μια κατάσταση που σχετίζεται με χαμηλότερη αυτοεκτίμηση, μειωμένη αυτοπεποίθηση και δυσκολία στη δημιουργία υγιών σχέσεων αργότερα στη ζωή.
Το μήνυμα των ειδικών δεν είναι ότι οι γονείς πρέπει να αποχωριστούν το κινητό τους. Αντίθετα, προτείνουν να υιοθετήσουν πιο συνειδητές συνήθειες: να αφήνουν το τηλέφωνο στην άκρη όταν το παιδί τους θέλει να μιλήσει, να αποφεύγουν τη χρήση του κατά τη διάρκεια του φαγητού ή του παιχνιδιού και να δημιουργούν καθημερινά στιγμές χωρίς οθόνες.
