Γιατί τα παιδιά δεν λένε εύκολα «συγγνώμη» και πώς μπορείτε να τα βοηθήσετε πραγματικά να αποκτήσει μία σύνθετη κοινωνική δεξιότητα

Το να ζητάει συγγνώμη ένα παιδί δεν είναι πάντα τόσο απλό όσο ακούγεται. Πολλοί γονείς βρίσκονται καθημερινά μπροστά σε στιγμές όπου το παιδί τους χτυπά, αρπάζει ένα παιχνίδι ή λέει κάτι άσχημο και η πρώτη παρόρμηση είναι να απαιτήσουν αμέσως μια συγγνώμη. Όμως, το «συγγνώμη» δεν είναι απλώς μια λέξη, είναι μια σύνθετη κοινωνική δεξιότητα που χτίζεται σταδιακά.

Αν το σκεφτούμε, ακόμη και οι ενήλικες δυσκολευόμαστε συχνά να παραδεχτούμε τα λάθη μας ή να εκφράσουμε ειλικρινά τις τύψεις μας. Για τα παιδιά, που ακόμη αναπτύσσουν την αντίληψη των συναισθημάτων τους και των άλλων, η διαδικασία είναι ακόμη πιο σύνθετη.

Όταν συμβαίνει μια ένταση, το παιδί βιώνει ένα έντονο συναίσθημα, θυμό, απογοήτευση, αδικία και είναι αφοσιωμένο στο να διαχειριστεί αυτό το συναίσθημα, όχι στο να καταλάβει την οπτική του άλλου. Η απαίτηση μιας άμεσης συγγνώμης πολλές φορές δεν οδηγεί σε πραγματική μεταμέλεια, αλλά σε συμμόρφωση «για να τελειώνουμε».

Πολλές φορές, το παιδί δεν νιώθει καν ότι έκανε κάτι λανθασμένο άρα δεν νιώθει ούτε την ανάγκη να απολογηθεί. Επίσης, τα παιδιά συχνά ζητούν συγγνώμη πολύ αργότερα ώρες ή ακόμη και μέρες μετά. Αυτό δεν είναι αδιαφορία, αλλά ένδειξη ότι είχαν χρόνο να ηρεμήσουν, να καταλάβουν τι ένιωσαν και να επεξεργαστούν πώς ένιωσε ο άλλος.

Η πίεση να ζητήσει το παιδί συγγνώμη «εδώ και τώρα» μπορεί να οδηγήσει σε δύο προβλήματα:
1. Δεν κατανοεί τι συνέβη, άρα δεν μαθαίνει από το λάθος.
2. Μαθαίνει ότι το «συγγνώμη» είναι ένας τρόπος για να ξεφύγει από τις συνέπειες.

Αυτό μπορεί μελλοντικά να διαμορφώσει μια στάση του τύπου: «Κάνω ό,τι θέλω και μετά λέω συγγνώμη.»

Αντί για αυτό, βοηθάει να ρωτάμε με ηρεμία:
• «Ξέρεις γιατί πρέπει να πεις συγγνώμη;»
• «Πώς νομίζεις ότι ένιωσε ο άλλος;»
• «Το εννοείς ή χρειάζεσαι λίγο χρόνο ακόμη;»

Έτσι, το παιδί μαθαίνει να κατανοεί το συναίσθημα πίσω από τη συγγνώμη και όχι απλά να λέει τη λέξη.

Ελέγξτε πρώτα τα δικά σας συναισθήματα

Πολλές φορές η επιμονή μας για μια άμεση συγγνώμη προέρχεται από το δικό μας άγχος, την κούραση ή την ανάγκη να αποκατασταθεί γρήγορα η τάξη. Το παιδί αντιλαμβάνεται πολύ εύκολα τον συναισθηματικό μας τόνο. Αν ζητάμε συγγνώμη βιαστικά ή απότομα, θα κάνουν το ίδιο. Αν όμως τους δείξουμε μια ήρεμη, ειλικρινή συγγνώμη, που εξηγεί τι νιώσαμε και γιατί αντιδράσαμε, τότε αποκτούν ένα μοντέλο προς μίμηση.