Πού βρίσκεται η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αυτοφροντίδα και το emotional shopping και πώς θα καταναλώνουμε πιο συνειδητά
Της Νεφέλης Θεοδώρου
Υπάρχουν ημέρες που ένα νέο φόρεμα, ένα ζευγάρι παπούτσια ή ακόμη και ένα μικρό beauty purchase μοιάζει να λειτουργεί σαν άμεση ψυχολογική «ανάσα». Δεν είναι τυχαίο. Η σχέση ανάμεσα στη μόδα και τη διάθεσή μας είναι πολύ πιο βαθιά από όσο συχνά πιστεύουμε και πίσω από αυτήν κρύβεται το λεγόμενο fashion dopamine.
Ο όρος περιγράφει τη στιγμιαία ευχαρίστηση που νιώθουμε όταν αγοράζουμε κάτι νέο για τον εαυτό μας. Η ντοπαμίνη, η ορμόνη που συνδέεται με την ανταμοιβή και την προσμονή, ενεργοποιείται κάθε φορά που κάνουμε μια αγορά που μας ενθουσιάζει. Για λίγα λεπτά ή και ώρες αισθανόμαστε καλύτερα, πιο ανανεωμένες, πιο «ελεγκτικές» απέναντι στην καθημερινότητά μας.
Γιατί η μόδα γίνεται συναισθηματικό καταφύγιο
Σε περιόδους πίεσης, άγχους ή συναισθηματικής κόπωσης, ο εγκέφαλος αναζητά γρήγορες πηγές ευχαρίστησης. Για πολλές γυναίκες, η μόδα λειτουργεί σαν ένας εύκολα προσβάσιμος τρόπος μικρής επιβράβευσης.
Ένα νέο κομμάτι δεν αλλάζει μόνο την εικόνα μας. Δημιουργεί την αίσθηση μιας νέας αρχής: «Θα νιώσω πιο όμορφα», «Θα έχω περισσότερη αυτοπεποίθηση», «Χρειάζομαι κάτι για μένα», «Το αξίζω μετά από μια δύσκολη εβδομάδα».
Και πράγματι, συχνά η αλλαγή στην εμφάνιση επηρεάζει θετικά και την ψυχολογία μας. Το πρόβλημα ξεκινά όταν η αγορά μετατρέπεται σε μηχανισμό διαχείρισης συναισθημάτων.
Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αυτοφροντίδα και το emotional shopping
Δεν είναι κακό να αγοράζουμε πράγματα που μας κάνουν να νιώθουμε όμορφα. Η μόδα είναι έκφραση, δημιουργικότητα και πολλές φορές μορφή προσωπικής φροντίδας. Ωστόσο, όταν κάθε δύσκολη μέρα καταλήγει σε online shopping cart, τότε η αγορά παύει να καλύπτει πραγματικές ανάγκες και αρχίζει να καλύπτει συναισθηματικά κενά.
Το χαρακτηριστικό του emotional shopping είναι ότι η ικανοποίηση κρατά ελάχιστα. Η προσωρινή ευφορία αντικαθίσταται γρήγορα από ενοχές, αμφιβολία ή ακόμη και αδιαφορία για αυτό που μόλις αγοράσαμε.
Πόσες φορές άλλωστε έχουμε αγοράσει κάτι παρορμητικά, το φορέσει μία μόνο φορά, ή το αφήσει στην ντουλάπα με το καρτελάκι;
Η εποχή των social media και της συνεχούς «ανάγκης» για ανανέωση
Το fashion dopamine ενισχύεται ακόμη περισσότερο από τα social media. Καθημερινά βομβαρδιζόμαστε με micro trends, aesthetic identities και νέες «must-have» επιλογές που δημιουργούν την αίσθηση ότι χρειαζόμαστε συνεχώς κάτι καινούργιο για να συμβαδίζουμε.
Το πρόβλημα είναι ότι η ταυτότητα αρχίζει να συνδέεται με την κατανάλωση:
«Αν αλλάξω στιλ, ίσως αλλάξει και το πώς νιώθω.»
Και ενώ ένα outfit μπορεί πράγματι να αλλάξει τη διάθεσή μας, η πραγματική αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται μέσα από ασταμάτητες αγορές αλλά μέσα από προσωπικό στιλ με ουσία.
Πώς μπορούμε να καταναλώνουμε πιο συνειδητά
Η λύση δεν είναι να σταματήσουμε να αγαπάμε τη μόδα. Είναι να αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε γιατί αγοράζουμε. Μερικές μικρές ερωτήσεις πριν από κάθε αγορά μπορούν να αλλάξουν εντελώς τη σχέση μας με το shopping:
-Το θέλω πραγματικά ή προσπαθώ να νιώσω καλύτερα;
-Θα το φορούσα και σε έναν μήνα;
-Ταιριάζει στο προσωπικό μου στιλ ή απλώς είναι trend;
-Αγοράζω από ανάγκη ή από συναισθηματική παρόρμηση;
Η πιο κομψή ντουλάπα δεν είναι απαραίτητα η πιο γεμάτη. Είναι εκείνη που αντανακλά πραγματικά τη γυναίκα που είμαστε και όχι τη διάθεση της στιγμής.
Τελικά, τι είναι το fashion dopamine;
Ίσως τελικά το fashion dopamine να μην αφορά μόνο τα ρούχα. Αφορά την ανάγκη μας να νιώσουμε καλύτερα, πιο όμορφα, πιο «καινούργιες» μέσα σε μια απαιτητική καθημερινότητα.
Και ίσως το πραγματικό στιλ να ξεκινά τη στιγμή που σταματάμε να ψάχνουμε την αυτοπεποίθηση στις σακούλες των αγορών και αρχίζουμε να τη χτίζουμε μέσα από τον ίδιο μας τον εαυτό.
Νεφέλη Θεοδώρου
Σύμβουλος ένδυσης- personal stylist
