ΕΝΑ ΣΤΑ ΕΞΙ ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΑΥΤΟΤΡΑΥΜΑΤΙΖΕΤΑΙ: ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΓΝΟΗΣΟΥΝ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ

Πώς αναγνωρίζονται τα «κρυμμένα» σημάδια και πώς μπορείτε να στηρίξετε το παιδί σας που αυτοτραυματίζεται

Όταν ένα παιδί πονάει τόσο βαθιά ώστε να βλάπτει σκόπιμα τον εαυτό του, ο πόνος αγγίζει ολόκληρη την οικογένεια. Οι περισσότεροι γονείς περιγράφουν έντονα συναισθήματα φόβου, αμηχανίας, ενοχής. Το σοκ συχνά συνοδεύεται από μια βασανιστική ερώτηση: «Τι κάνω τώρα;»

Όσο δύσκολο κι αν είναι να το αποδεχτούν οι γονείς, η αλήθεια είναι ότι κανένας δεν είναι έτοιμος να αντιμετωπίσει μια τέτοια συμπεριφορά. Κι όμως, δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο ή σπάνιο φαινόμενο. Στην Ελλάδα, τα τελευταία δέκα χρόνια, τα περιστατικά αυτοτραυματισμού ανάμεσα σε παιδιά και εφήβους παρουσιάζουν σταθερή και ανησυχητική αύξηση. Σύμφωνα με την αναπληρώτρια υπουργό Υγείας Ειρήνη Αγαπηδάκη, ένα στα έξι παιδιά, δηλαδή περίπου το 20%, έχει προβεί σε κάποια μορφή αυτοτραυματισμού. Το ποσοστό αυτό μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερο, καθώς πολλά παιδιά νιώθουν ντροπή ή φόβο να μιλήσουν.

Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, η έγκαιρη αναγνώριση και η σωστή υποστήριξη αποτελούν όχι μόνο βοήθεια, αλλά σωσίβιο τόσο για το παιδί όσο και για τους γονείς.

Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Υγείας, σε συνεργασία με την UNICEF, θεσμοθέτησε στην Α’ Ψυχιατρική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών, το Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων (17-24 ετών), το οποίο λειτουργεί ήδη παρέχοντας εξειδικευμένη στήριξη σε εφήβους, νέους και οικογένειες που βιώνουν το πρόβλημα του αυτοτραυματισμού. Το Κέντρο παρέχει δια ζώσης, αλλά και εξ αποστάσεως (μέσω τηλεψυχιατρικής), υπηρεσίες κλινικής αξιολόγησης, ψυχοθεραπείας σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο σε νέους και τους γονείς τους, αλλά και άλλες εξειδικευμένες θεραπείες. Όλες οι θεραπευτικές παρεμβάσεις και οι κλινικές υπηρεσίες παρέχονται εντελώς δωρεάν.

Τι πρέπει να προσέξετε

Ο αυτοτραυματισμός (συμβαίνει όταν ένα παιδί ή έφηβος πληγώνει σκόπιμα το σώμα του χωρίς πρόθεση να τερματίσει τη ζωή του. Περιλαμβάνει συχνότερα κόψιμο του δέρματος, αλλά και καψίματα, χτυπήματα, έντονο ξύσιμο, τράβηγμα μαλλιών ή χρήση επικίνδυνων ουσιών.

Η πλειονότητα των παιδιών που αυτοτραυματίζονται δεν έχουν αυτοκτονική πρόθεση. Ωστόσο, όταν αυτή η συμπεριφορά συνεχίζεται για μεγάλο διάστημα, αυξάνεται ο κίνδυνος μελλοντικών αυτοκτονικών σκέψεων. Αυτός είναι και ο λόγος που η άμεση παρέμβαση των γονιών είναι τόσο σημαντική

Τα παιδιά συνήθως κρύβουν τα σημάδια. Μπορεί να φορούν μακριά μανίκια ακόμα και στη ζέστη ή να καλύπτουν κοψίματα και σημάδια με κοσμήματα.  Παράλληλα, ίσως παρατηρήσετε: έντονη θλίψη ή απόσυρση, χαμηλή ενέργεια, αισθήματα αναξιότητας, ξαφνικές αλλαγές στη διάθεση ή τον ύπνο.

Γιατί τα παιδιά πληγώνουν τον εαυτό τους;

Δεν υπάρχει ένας λόγος. Πολλοί νέοι περιγράφουν: έντονο συναισθηματικό πόνο, μοναξιά ή αίσθηση κενού, πίεση από το σχολείο ή οικογένεια, ανάγκη για έλεγχο όταν όλα φαίνονται χαοτικά, ανακούφιση μέσω της στιγμιαίας έκκρισης ενδορφινών που προκαλεί ο πόνος

Τι μπορείτε να κάνετε

1. Μιλήστε ανοιχτά και χωρίς κριτική

Ρωτήστε το παιδί σας με ηρεμία. Πείτε ότι το αγαπάτε, ότι ανησυχείτε και ότι είστε στο πλευρό του.

2. Ζητήστε τη συμβολή ειδικού

Ο παιδίατρος ή ένας ψυχολόγος μπορεί να αξιολογήσει την κατάσταση και να βοηθήσει στη δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου.

3. Δημιουργήστε ένα πιο ασφαλές σπίτι

Φυλάξτε αιχμηρά αντικείμενα, χημικά και φάρμακα. Απομακρύνετε κινδύνους σε περιόδους έντονου στρες.

4. Περιορίστε την αρνητική επίδραση των social media

Υπερβολική χρήση μπορεί να εντείνει άγχος, ανασφάλεια και αίσθημα απομόνωσης.

5. Βάλτε την ψυχική υγεία σε προτεραιότητα

Διατηρήστε ανοιχτή επικοινωνία, μειώστε το καθημερινό άγχος και αναζητήστε στοχευμένη βοήθεια όταν χρειάζεται.

6. Ενημερώστε διακριτικά όσους εμπλέκονται στη ζωή του παιδιού

Καθηγητές, προπονητές, συγγενείς μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό δίκτυο στήριξης.

Τι πρέπει να θυμάστε

Ο αυτοτραυματισμός δεν σημαίνει ότι το παιδί σας θέλει να πεθάνει. Δεν σημαίνει ότι αποτύχατε ως γονείς. Είναι μια προειδοποίηση ότι το παιδί χρειάζεται βοήθεια, κατανόηση και ασφάλεια. Με τη σωστή στήριξη, τα περισσότερα παιδιά ξεπερνούν αυτές τις συμπεριφορές και μαθαίνουν υγιείς τρόπους να αντιμετωπίζουν τα συναισθήματά τους.

Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο για την Ψυχική Υγεία των Νέων

Για ραντεβού και πληροφορίες οι νέοι αλλά και οι γονείς τους μπορούν να τηλεφωνούν στα: 2107462290 και 2107462281 (Δευτέρα-Παρασκευή, 09:00-21:00), ενώ μπορούν να αποστείλουν email στο: kaan@eginitio.uoa.gr.