Νέα έρευνα του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων αποκαλύπτει τη διαδικτυακή βία που βιώνουν καθημερινά τα κορίτσια
Ελέγχει το κινητό της πριν καν σηκωθεί από το κρεβάτι. Όχι επειδή το θέλει, αλλά επειδή πρέπει να μάθει τι έχει ειπωθεί γι’ αυτήν κατά τη διάρκεια της νύχτας, πριν βρεθεί αντιμέτωπη με τους συμμαθητές της στο σχολείο. Σύμφωνα με νέα έρευνα του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων (EIGE), αυτή η σκηνή αποτελεί καθημερινή πραγματικότητα για πολλά κορίτσια σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η έκθεση με τίτλο «Combatting Cyber Violence Against Girls», η οποία δημοσιεύεται στο τέλος Ιουνίου 2026, βασίζεται σε ομάδες συζήτησης με 133 κορίτσια ηλικίας 13 έως 18 ετών από δέκα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η μελέτη φέρνει στο προσκήνιο τις πραγματικές εμπειρίες των εφήβων και αποκαλύπτει μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για τη διαδικτυακή βία που βιώνουν καθημερινά.
Ένα πρόβλημα μεγαλύτερο απ’ όσο πιστεύουμε
Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή έρευνα για τη βία κατά των γυναικών, περισσότερες από μία στις δέκα γυναίκες (12,3%) έχουν βιώσει κάποια μορφή διαδικτυακής κακοποίησης, όπως απειλές, παρενόχληση, διαδικτυακή παρακολούθηση ή διαρροή προσωπικών εικόνων.
Ωστόσο, τα ευρήματα του EIGE δείχνουν ότι για τα έφηβα κορίτσια η κατάσταση είναι ακόμη πιο σοβαρή.
Πολλά από τα κορίτσια που συμμετείχαν στην έρευνα ανέφεραν ότι σχεδόν όλες οι φίλες και οι συνομήλικές τους έχουν βιώσει κάποια μορφή διαδικτυακής βίας.
Οι προσβολές, οι χλευασμοί, η παρενόχληση και η δημόσια ταπείνωση φαίνεται να αποτελούν πλέον συνηθισμένο μέρος της ψηφιακής καθημερινότητας.
Μάλιστα, η κακοποίηση δεν περιορίζεται σε μία μόνο πλατφόρμα. Αντίθετα, προσαρμόζεται στα χαρακτηριστικά κάθε μέσου κοινωνικής δικτύωσης: από ακατάλληλο περιεχόμενο που παρουσιάζεται ως «φιλικό για παιδιά» στο YouTube έως παρενόχληση μέσω προσωπικών μηνυμάτων στο Instagram.
Η βία αλλάζει μορφή όσο μεγαλώνουν τα κορίτσια
Η έρευνα δείχνει ότι η εμπειρία της διαδικτυακής βίας μεταβάλλεται ανάλογα με την ηλικία.
Τα κορίτσια ηλικίας 13 έως 15 ετών περιγράφουν περιστατικά όπως:
-Αποκλεισμό από ομαδικές συνομιλίες
-Σχολιασμό της εμφάνισής τους
-Διάδοση φημών
-Δημόσιο εξευτελισμό
Στις ηλικίες 16 έως 18 ετών, η κακοποίηση γίνεται συχνά πιο σεξουαλικοποιημένη και ελεγκτική.
Οι έφηβες αναφέρουν περιστατικά όπως:
-Ψηφιακό εξαναγκασμό
-Grooming από ενήλικες
-Δημιουργία ψεύτικων πορνογραφικών εικόνων μέσω τεχνητής νοημοσύνης (deepfakes)
-Απειλές διαρροής προσωπικού ή ερωτικού περιεχομένου
Μία συμμετέχουσα από την Πολωνία περιέγραψε χαρακτηριστικά: «Μια φίλη μου έγραψε σε έναν άνδρα ότι είναι ανήλικη και του ζήτησε να σταματήσει να της στέλνει μηνύματα. Εκείνος της απάντησε: “Δεν πειράζει, εμένα δεν με ενοχλεί”.»
Άλλη έφηβη αφηγήθηκε πως ανακάλυψε ότι πρώην σύντροφός της την είχε φωτογραφίσει κρυφά σε προσωπικές στιγμές, γεγονός που της δημιούργησε τον φόβο ότι οι εικόνες θα μπορούσαν να εμφανιστούν ξανά στο διαδίκτυο ανά πάσα στιγμή.
Γιατί συνεχίζεται η διαδικτυακή βία;
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η διαδικτυακή βία κατά των κοριτσιών δεν επιβιώνει μόνο εξαιτίας της τεχνολογίας, αλλά και επειδή το κοινωνικό περιβάλλον συχνά την ανέχεται.
Η μελέτη διαπίστωσε ότι για ορισμένα αγόρια η παρενόχληση λειτουργεί ως μέσο επίδειξης και κοινωνικής αποδοχής.
Η διακίνηση προσωπικών φωτογραφιών, η δημόσια διαπόμπευση ή η συμμετοχή σε επιθέσεις εναντίον κοριτσιών μπορούν να θεωρούνται τρόποι ενίσχυσης του κοινωνικού τους κύρους.
Όπως ανέφερε μία συμμετέχουσα, τα κορίτσια αντιμετωπίζονται συχνά ως «τρόπαια» που κάποιος επιδεικνύει στους φίλους του, ενώ το να έχει κάποιος πολλές συντρόφους εξακολουθεί να θεωρείται ένδειξη ανδρικής δύναμης.
«Η διαδικτυακή βία είναι πραγματική βία»
Η Asha Allen, διευθύντρια του CDT Europe και ειδική στα ψηφιακά δικαιώματα, τονίζει ότι για πολλά χρόνια η δημόσια συζήτηση περιοριζόταν στον σχολικό εκφοβισμό μέσω διαδικτύου.
Σήμερα όμως γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι πολλές μορφές διαδικτυακής βίας αποτελούν συνέχεια της έμφυλης βίας που βιώνουν οι γυναίκες και τα κορίτσια και στον φυσικό κόσμο.
Από την πλευρά της, η Dr. Leonie Tanczer από το University College London επισημαίνει ότι μέχρι σήμερα το βάρος της προστασίας πέφτει κυρίως στα θύματα.
Όπως αναφέρει, από τις γυναίκες και τα κορίτσια ζητείται διαρκώς να αλλάξουν τη δική τους συμπεριφορά, να αποχωρήσουν από τις πλατφόρμες, να καταγράφουν την κακοποίηση ή να παρακολουθούν σεμινάρια ψηφιακής ασφάλειας, αντί να αντιμετωπίζονται πιο αποτελεσματικά οι δράστες.
Όταν η σιωπή γίνεται μέρος του προβλήματος
Ένα ακόμη ανησυχητικό εύρημα της έρευνας είναι ότι οι περισσότεροι έφηβοι έχουν υπάρξει μάρτυρες διαδικτυακής κακοποίησης χωρίς να παρέμβουν.
Πολλοί φοβούνται ότι αν υπερασπιστούν το θύμα, μπορεί να γίνουν οι ίδιοι στόχος ή να χάσουν τη θέση τους μέσα στην παρέα.
Χαρακτηριστικά, ένα αγόρι που συμμετείχε στην έρευνα δήλωσε: «Οι άνθρωποι δεν πρόκειται να ακούσουν απλώς επειδή τους λες να σταματήσουν. Τα λόγια από μόνα τους δεν αρκούν».
Την ίδια στιγμή, κορίτσια από το Βέλγιο περιέγραψαν τον διαδικτυακό εκφοβισμό ως «κομμάτι της ζωής».
Και ίσως αυτή να είναι η πιο ανησυχητική διαπίστωση της έρευνας: ότι για πολλές έφηβες η διαδικτυακή βία έχει πλέον πάψει να θεωρείται εξαίρεση και αντιμετωπίζεται ως μια αναμενόμενη, καθημερινή εμπειρία.
Πηγή:EIGE
