Όταν κάθε καθημερινή υποχρέωση συνοδεύεται από ένα αντάλλαγμα, το μήνυμα που παίρνει το παιδί μας μπορεί να είναι διαφορετικό από αυτό που θέλουμε
Ένα παγωτό μετά τα μαθήματα, λίγος περισσότερος χρόνος στο tablet, ένα γλυκό μετά το φαγητό. Οι μικρές ανταμοιβές αποτελούν για πολλούς γονείς έναν εύκολο και συχνά αποτελεσματικό τρόπο για να ενθαρρύνουν ένα παιδί να συνεργαστεί. Και πράγματι, ειδικά όταν η καθημερινότητα πιέζει και ο χρόνος είναι περιορισμένος, η υπόσχεση ενός μικρού «δώρου» μπορεί να κάνει τα πράγματα πολύ πιο εύκολα.
Οι ανταμοιβές από μόνες τους δεν είναι κακές. Το ζήτημα ξεκινά όταν γίνονται ο βασικός τρόπος με τον οποίο το παιδί μαθαίνει να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του.
Πότε η ανταμοιβή γίνεται αντάλλαγμα
Το να χρησιμοποιήσει ένας γονιός περιστασιακά μια ανταμοιβή δεν πρόκειται να καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο μεγαλώνει ένα παιδί. Οι ανταμοιβές μπορούν να είναι χρήσιμες και σε κάποιες περιπτώσεις να λειτουργούν ιδιαίτερα αποτελεσματικά.
Όταν όμως το ντύσιμο, το διάβασμα, η τακτοποίηση του δωματίου ή ακόμη και το σταμάτημα ενός ξεσπάσματος συνδέονται σταθερά με γλυκά, οθόνες ή άλλες επιθυμητές δραστηριότητες, υπάρχει ο κίνδυνος το παιδί να αρχίσει να βλέπει τη συνεργασία σαν συναλλαγή.
Με απλά λόγια, πριν κάνει αυτό που του ζητείται, μπορεί να αρχίσει να αναρωτιέται τι θα κερδίσει από αυτό. Και τότε οι καθημερινές ευθύνες μετατρέπονται εύκολα σε ένα ατελείωτο παζάρι ανάμεσα στον γονιό και το παιδί.
Οι υποχρεώσεις μπορούν να υπάρχουν χωρίς βραβείο
Μια διαφορετική προσέγγιση είναι να διαχωρίζουμε όσο γίνεται την ευθύνη από την ανταμοιβή. Το παιδί χρειάζεται να ντυθεί το πρωί επειδή πρέπει να ετοιμαστεί για το σχολείο. Αν ετοιμαστεί γρήγορα και περισσέψει χρόνος για λίγη τηλεόραση, αυτό μπορεί να παρουσιαστεί ως μια φυσική συνέπεια του διαθέσιμου χρόνου και όχι ως η «πληρωμή» του επειδή συνεργάστηκε.
Το ίδιο ισχύει για την τακτοποίηση του δωματίου. Η φροντίδα του προσωπικού του χώρου μπορεί σταδιακά να γίνει μέρος της καθημερινής του ευθύνης, χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά να υπάρχει ένα γλυκό ή ένα δώρο στο τέλος.
Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι ένα μικρό παιδί θα αποκτήσει ξαφνικά την επιθυμία να τακτοποιεί το δωμάτιό του ή να κάνει τα μαθήματά του χωρίς καμία αντίδραση. Τα παιδιά εξακολουθούν να χρειάζονται υπενθύμιση, καθοδήγηση, ενθάρρυνση και, ανάλογα με την ηλικία τους, αρκετή βοήθεια. Η διαφορά είναι ότι η συνεργασία δεν χρειάζεται να αγοράζεται κάθε φορά.
Μακροπρόθεσμα, αυτό που θέλουμε είναι το παιδί να αρχίσει να κατανοεί γιατί κάνει ορισμένα πράγματα, ακόμη κι όταν δεν υπάρχει κάποιο άμεσο όφελος.
Κάνει τα μαθήματά του επειδή είναι μέρος της σχολικής του ζωής. Βουρτσίζει τα δόντια του επειδή φροντίζει το σώμα του. Μαζεύει τα πράγματά του επειδή μαθαίνει να φροντίζει τον χώρο του. Συμμετέχει σε κάποιες δουλειές του σπιτιού επειδή είναι μέλος μιας οικογένειας στην οποία όλοι συνεισφέρουν.
Αυτή η αίσθηση ευθύνης δεν δημιουργείται από τη μια μέρα στην άλλη. Χτίζεται σταδιακά και εξελίσσεται μαζί με το παιδί.
Και οι μικρές απολαύσεις έχουν τη θέση τους
Το να αποσυνδέσουμε τις ανταμοιβές από κάθε υποχρέωση δεν σημαίνει ότι η οικογενειακή ζωή πρέπει να γίνει αυστηρή ή ότι τα παιδιά δεν πρέπει να απολαμβάνουν μικρές εκπλήξεις. Το αντίθετο.
Ένα παγωτό μετά το σχολείο, μια οικογενειακή ταινία, μια αυθόρμητη βόλτα ή ένα αγαπημένο γλυκό μπορούν να υπάρχουν χωρίς να προηγηθεί κάποιος όρος. Απλώς επειδή είναι ωραίο να κάνουμε πράγματα μαζί και επειδή η απόλαυση δεν χρειάζεται πάντα να αποτελεί βραβείο για μια «σωστή» συμπεριφορά.
