Η Αναστασία και η Χρυσή Βράντση μιλούν για την πορεία της εταιρείας Vrantsi, τις προκλήσεις της επιχειρηματικότητας και το όραμα μιας νέας γενιάς γυναικών στον κατασκευαστικό χώρο
Της Αθανασίας Μπίδιου
Η επαγγελματική διαδρομή της Αναστασίας και της Χρυσής Βράντση της αρχιτεκτονικής εταιρείας Vrantsi δεν είναι απλώς μια ιστορία δύο αδελφών που αποφάσισαν να συνεργαστούν ή η συνέχεια μίας οικογενειακής παράδοσης. Είναι η αφήγηση μιας κοινής πορείας που χτίστηκε βήμα βήμα, με επιμονή, πειθαρχία και μια βαθιά πίστη στη δύναμη της δημιουργικότητας.
Όπως εξηγούν, η απόφαση να κινηθούν επαγγελματικά μαζί ήρθε σχεδόν οργανικά μέσα από την καθημερινή τους επαγγελματική εμπειρία και την επιθυμία τα αποτελέσματα της δουλειάς τους να τις αντιπροσωπεύουν πλήρως. «Η ιδέα για την ίδρυση του γραφείου Vrantsi γεννήθηκε από την ανάγκη να εκφράσουμε πλήρως τη δική μας οπτική στην αρχιτεκτονική. Καταλάβαμε ότι αυτό που μας έλειπε δεν ήταν η εμπειρία ή οι ικανότητες, αλλά το θάρρος να κάνουμε το επόμενο βήμα. Έτσι, χωρίς οικογενειακές παραδόσεις στον χώρο, αποφασίσαμε να ιδρύσουμε το γραφείο μας βασισμένες αποκλειστικά στις δυνάμεις μας», λέει στη Vwoman η Αναστασία Βράντση.
Η αρχή, ωστόσο, μόνο εύκολη δεν ήταν. Το 2019, λίγους μόλις μήνες μετά την έναρξη της δραστηριότητάς τους, ήρθε η πανδημία. Η νεοσύστατη εταιρεία βρέθηκε ξαφνικά αντιμέτωπη με μια παγκόσμια αβεβαιότητα, σε μια ήδη δύσκολη οικονομική περίοδο για τη χώρα. Η Αναστασία περιγράφει εκείνη τη φάση ως μια εμπειρία γεμάτη αντιθέσεις.
«Απαιτούσε υπομονή, ψυχραιμία και κυρίως επιμονή», λέει, παραδεχόμενη πως υπήρξαν στιγμές αμφιβολίας. «Σκεφτήκαμε ότι ίσως το επιχειρείν να μην ήταν για εμάς. Ο εύκολος δρόμος θα ήταν να τα παρατήσουμε».
Κι όμως, το νεαρό της ηλικίας τους αποδείχθηκε πλεονέκτημα. «Είχαμε την άγνοια κινδύνου που χρειάζεται για να τολμήσεις», εξηγεί. Χωρίς φόβο αποτυχίας, στείλαμε τα έργα μας σε διεθνείς διαγωνισμούς, γνωρίζοντας ότι είτε διακριθούμε είτε όχι, το κέρδος θα ήταν η εμπειρία. Δεν είχαμε κάτι να χάσουμε», σημειώνει η Αναστασία Βράντση.
Την ίδια στιγμή, έπρεπε να αντιμετωπίσουν και μια άλλη πρόκληση: την επιφύλαξη ορισμένων πελατών απέναντι στην ηλικία τους. Αντί να λειτουργήσει ανασταλτικά, αυτό έγινε κίνητρο. Τους ώθησε να είναι ακόμη πιο προσεκτικές, πιο συνεπείς, πιο απαιτητικές με το αποτέλεσμα.
Η επόμενη μεγάλη καμπή ήρθε το 2023. Η ραγδαία αύξηση της ζήτησης στη Νότια Ελλάδα τις έφερε μπροστά σε ένα κρίσιμο δίλημμα: να παραμείνουν στη Θεσσαλονίκη ή να επεκταθούν στην Αθήνα. Η Χρυσή Βράντση θυμάται εκείνη τη στιγμή ως τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα πρόκληση της επαγγελματικής τους διαδρομής. Τελικά πήραν την απόφαση να ανοίξουν δεύτερο γραφείο στο Κολωνάκι, διατηρώντας παράλληλα τα κεντρικά στη Θεσσαλονίκη. «Η πραγματική πρόκληση δεν ήταν η απόφαση», λέει, «αλλά το πώς δύο γραφεία σε διαφορετικές πόλεις θα λειτουργούν με την ίδια συνοχή και ποιότητα».
Η λύση ήρθε μέσα από την ομάδα τους και την κουλτούρα που είχαν ήδη καλλιεργήσει. Με συνεχή μετακίνηση μεταξύ των δύο πόλεων και στενή συνεργασία με τους συνεργάτες τους, κατάφεραν να διατηρήσουν ισορροπία.
«Πρόκειται για μια πρόκληση που συνεχίζουμε να βιώνουμε, ωστόσο μέχρι σήμερα έχουμε ανταποκριθεί με επιτυχία. Και τα δύο γραφεία λειτουργούν πλέον ισορροπημένα, με ισάριθμο αριθμό προσωπικού και έργων, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι η απόφαση αυτή ήταν στρατηγικά σωστή», επισημαίνει η Χρυσή.
Κεντρικό στοιχείο της επιτυχίας τους, ωστόσο, παραμένει η μεταξύ τους σχέση. Η συνεργασία δύο αδελφών στο ίδιο δημιουργικό γραφείο δεν είναι πάντα αυτονόητη υπόθεση, όμως για εκείνες αποτελεί θεμέλιο δύναμης. Η Αναστασία μιλά για απόλυτη ειλικρίνεια. «Δεν υπάρχουν θολά σημεία. Μπορούμε να διαφωνήσουμε ανοιχτά. Αυτό είναι καθοριστικό για τη σωστή λειτουργία», εξηγεί.
Γνωρίζουν καλά τα δυνατά σημεία και τα όρια η μία της άλλης, κάτι που δημιουργεί έναν φυσικό καταμερισμό ρόλων. Η κοινή βάση αξιών και στόχων μεταφράζεται σε συνοχή, σταθερότητα και ξεκάθαρη κατεύθυνση για το γραφείο.
Παράλληλα, η διαφορετική επαγγελματική τους ειδίκευση — αρχιτέκτων η μία, πολιτικός μηχανικός η άλλη — λειτουργεί συμπληρωματικά. Όπως εξηγούν, αυτό τους επιτρέπει να προσεγγίζουν κάθε έργο ταυτόχρονα δημιουργικά και τεχνικά.
«Συχνά, στον χώρο μας, η αρχιτεκτονική απομακρύνεται από το καθαρά τεχνικό κομμάτι, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει ασάφειες ή δυσκολίες κατά τη φάση της κατασκευής. Στη δική μας περίπτωση, όμως, κάθε τι που σχεδιάζεται είναι απολύτως εφαρμόσιμο. Γνωρίζουμε από την αρχή τα όρια, τις δυνατότητες και τις απαιτήσεις ενός έργου, κάτι που μειώνει τα λάθη, τις καθυστερήσεις και τις παρερμηνείες στα εργοτάξια», τονίζει η Αναστασία Βράντση.
Η ίδια αναφέρει ότι η συνεχής ανταλλαγή απόψεων μεταξύ δύο διαφορετικών οπτικών οδηγεί σε πιο ολοκληρωμένες και ουσιαστικές λύσεις, ενώ η λήψη αποφάσεων γίνεται με μεγαλύτερη ασφάλεια και τεκμηρίωση.
Δυσκολίες φυσικά υπάρχουν, αφού, όπως λένε, η έντονη εμπλοκή και των δύο σε κάθε στάδιο του έργου μπορεί κάποιες φορές να κάνει τη διαδικασία πιο απαιτητική και χρονοβόρα. Υπάρχει συνεχής διάλογος, ανάλυση και επανεξέταση, κάτι που απαιτεί χρόνο και ενέργεια. Ωστόσο, αυτή ακριβώς η «δυσκολία» είναι και ο λόγος που το τελικό αποτέλεσμα είναι πάντα πιο ώριμο και ποιοτικό.
Σε επίπεδο σχεδιαστικής φιλοσοφίας, η εταιρεία Vrantsi επιδιώκει χώρους διαχρονικούς και ουσιαστικούς. Η Χρυσή περιγράφει την προσέγγισή τους με σαφήνεια: «Δημιουργούμε χώρους διαχρονικής κομψότητας, μοναδικούς σε κάθε τους έκφραση, που καλούν τον χρήστη να τους βιώσει ουσιαστικά». Για εκείνες, το περιβάλλον δεν είναι απλό φόντο, αλλά αναπόσπαστο κομμάτι της αρχιτεκτονικής εμπειρίας.
Ανάμεσα στα έργα που ξεχωρίζουν είναι η Villa Earth, μια κατοικία που μοιάζει να αναδύεται από τη θάλασσα, με ρευστές, οργανικές μορφές εμπνευσμένες από το τοπίο. Ένα project που απέσπασε διεθνή προβολή και αναγνωρισιμότητα. Πρόκειται για μια πρωτοποριακή ιδιωτική κατοικία που φαίνεται να αναδύεται από τη θάλασσα. Ο σχεδιασμός της βασίζεται σε ρευστές, οργανικές μορφές, άμεσα εμπνευσμένες από το τοπίο και τη θάλασσα. Η δομή «συνομιλεί» με τη φύση, τόσο από τη στεριά όσο και από το νερό, δημιουργώντας έντονες προοπτικές και μοναδικές οπτικές εμπειρίες.
Ιδιαίτερη θέση στην καρδιά τους έχει και ένα ξενοδοχείο στη Φλώρινα, στον τόπο καταγωγής τους, όπου ανέλαβαν τη μελέτη και την εσωτερική διακόσμηση. Το ξενοδοχείο διατηρεί τη φυσιογνωμία του τόπου και αναδεικνύει την αρχιτεκτονική της περιοχής, προσφέροντας μια μοναδική εμπειρία και αναδεικνύοντας την πολιτιστική κληρονομιά της Φλώρινας.
Οι διεθνείς διακρίσεις αποτελούν σημαντικό κεφάλαιο της πορείας τους. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ένα ενεργειακά αυτόνομο πολιτιστικό κέντρο, εμπνευσμένο από το πλοίο των Αργοναυτών, την Αργώ, το οποίο το 2022 τιμήθηκε με το βραβείο A’ Design Award στην Ιταλία, στην κατηγορία «Architecture, Building and Structure Design». Για τις ίδιες, τέτοιες αναγνωρίσεις έχουν ουσία κυρίως για τον διάλογο που ανοίγουν. «Είναι μια πλατφόρμα όπου το έργο αναγνωρίζεται από ανθρώπους που κατανοούν σε βάθος το αντικείμενο», λέει η Χρυσή. Παράλληλα, λειτουργούν ως κίνητρο για συνεχή εξέλιξη και γέφυρα με τη διεθνή αρχιτεκτονική κοινότητα.
Σε έναν κλάδο που παραμένει ανδροκρατούμενος, η παρουσία τους έχει και μια συμβολική διάσταση. Η Αναστασία μιλά ανοιχτά για τις καθημερινές, συχνά σιωπηλές, μορφές αμφισβήτησης.
«Όταν ξεκινούσαμε, πιστεύαμε ότι τέτοιου είδους διακρίσεις ανήκαν στο παρελθόν. Η πραγματικότητα, όμως, μας διέψευσε γρήγορα. Βρίσκεσαι συχνά στη θέση να πρέπει να αποδείξεις ότι γνωρίζεις τη δουλειά σου πριν καν σου δοθεί ο λόγος. Να επαναλάβεις τεχνικά αυτονόητα, να ελέγξεις διπλά αυτά που θεωρούν ότι «δεν θα καταλάβεις», να διεκδικήσεις χώρο σε συζητήσεις όπου η φωνή σου θεωρείται λιγότερο αυθεντική. Αυτή η συνθήκη δεν είναι εξαίρεση, είναι κομμάτι της καθημερινότητας στον κλάδο.
Η απάντησή μας σε αυτό δεν είναι η προσαρμογή ούτε η σιωπή. Είναι η γνώση, η συνέπεια και η παρουσία μας στο εργοτάξιο και στη λήψη αποφάσεων. Για εμάς, το να είμαστε γυναίκες σε αυτόν τον χώρο δεν είναι μειονέκτημα που πρέπει να καλυφθεί. Είναι μια θέση ευθύνης. Για να ανοίγει ο δρόμος, έστω και λίγο, για όσες θα ακολουθήσουν», σημειώνει η Αναστασία.
Κοιτάζοντας μπροστά, το όραμά τους παραμένει ξεκάθαρο. Θέλουν η Vrantsi να εδραιωθεί ως γραφείο αναφοράς στην Ελλάδα και να συμμετέχει ενεργά στον διεθνή αρχιτεκτονικό διάλογο. «Δεν μας ενδιαφέρει η γρήγορη ή επιφανειακή ανάπτυξη, αλλά η ουσιαστική παρουσία και το αποτύπωμα που αφήνει κάθε έργο. Παράλληλα, στόχος μας είναι τα έργα μας να αναδειχθούν και στο εξωτερικό. Θέλουμε να αποδείξουμε ότι ένα ελληνικό γραφείο μπορεί να σταθεί ισότιμα και ανταγωνιστικά διεθνώς. Βλέπουμε τη Vrantsi ως ένα γραφείο σε διαρκή εξέλιξη: με ξεκάθαρη θέση, δυνατή φωνή και αρχιτεκτονική που δεν ακολουθεί τάσεις, αλλά διαμορφώνει ταυτότητα. Αυτός είναι ο πήχης που θέτουμε για τα επόμενα χρόνια», λέει η Χρυσή.
Αν έπρεπε να δώσουν μία συμβουλή στις νέες γυναίκες, που θέλουν να ασχοληθούν με την αρχιτεκτονική και την επιχειρηματικότητα είναι να τολμήσουν. «Όσο πιο νωρίς το τολμήσεις, τόσο πιο πολύ χρόνο έχεις για να μάθεις, να δοκιμάσεις και να εξελιχθείς. Στον χώρο μας υπάρχουν δυσκολίες και αμφισβήτηση. Θα συναντήσεις στιγμές που θα σε κάνουν να αμφιβάλλεις, αλλά αυτές οι δυσκολίες δεν είναι λόγος να σταματήσεις. Είναι μέρος της διαδρομής και σε κάνουν πιο δυνατή. Μην αφήνετε κανένα στερεότυπο να καθορίσει το μέτρο της αξίας σας. Σε έναν χώρο που ακόμα παραμένει ανδροκρατούμενος, μην προσπαθείτε να μικρύνετε για να χωρέσετε και να σας αποδεχθούν. Ο στόχος είναι να μεγαλώσετε τόσο πολύ που να μην χωράνε οι προκαταλήψεις μέσα στο έργο σας», καταλήγει η Αναστασία.
